تأثیر کیفیت حکمرانی داخلی بر الگوهای رفتاری جمهوری اسلامی ایران در روابط بین‌الملل؛ الزامات و پیامدها

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

گروه علوم سیاسی، واحد آزادشهر، دانشگاه آزاد اسلامی، آزادشهر، ایران.

10.22080/jpir.2026.31506.1563

چکیده

حکمرانی مطلوب به‌عنوان شاخصی کارآمدی نظام سیاسی، نقش مهمی برای شکل‌دهی به رفتار دولت‌ها دارد. کیفیت حکمرانی داخلی از طریق مؤلفه‌هایی مانند شفافیت، پاسخ‌گویی، کارآمدی و حاکمیت قانون، می‌تواند جهت‌گیری سیاست خارجی کشورها را تحت تأثیر قرار دهد. هدف پژوهش، تبیین تأثیر کیفیت حکمرانی داخلی بر الگوهای رفتاری جمهوری اسلامی ایران در روابط بین‌الملل است. پرسش این است که کیفیت حکمرانی داخلی چگونه بر نحوۀ کنشگری ایران در عرصۀ بین‌المللی تأثیر می‌گذارد. فرضیه پژوهش بیان می‌کند که ارتقای کارآمدی، شفافیت و انسجام نهادی، رفتار بین‌المللی ایران را به سوی تعامل‌گرایی، پیش‌بینی‌پذیری و افزایش قدرت نرم سوق می‌دهد. پژوهش با روش توصیفی‎ـ تحلیلی و تلفیق نظریۀ حکمرانی خوب و واقع‌گرایی نئوکلاسیک انجام شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد ضعف حکمرانی داخلی موجب افزایش نااطمینانی در سیاست خارجی، کاهش انسجام تصمیم‌گیری و تضعیف تصویر بین‌المللی کشور می‌شود. در مقابل، ارتقای شاخص‌های حکمرانی خوب، اعتماد بین‌المللی و تعاملات دیپلماتیک را افزایش می‌دهد. انسجام نهادی و کارآمدی مدیریتی هزینه‌های سیاست خارجی را کاهش داده و شفافیت و پاسخ‌گویی، دیپلماسی عمومی و مشروعیت بین‌المللی را تقویت می‌کنند. بنابراین، بهبود حکمرانی داخلی، جایگاه بین‌المللی ایران را ارتقا داده و زمینه کنشگری مؤثرتر آن در نظام جهانی را فراهم می‌سازد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


  • الف- فارسی

    • آنسلو، کریستوفر. (1404). حکمرانی: نظریه‌ها و روش‌های تحلیل. ترجمۀ علیرضا سمیعی اصفهانی، تهران: نگاه معاصر.
    • ابریشمی‌راد، محمدامین. (1401). الزامات سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران مبتنی بر قانون اساسی و موازین بین الملل. تهران: نگاه معاصر. دانش حقوق عمومی، 11(3)، 59-82.
    • ارککیلا، ترو. (1404). حکمرانی و پاسخ‌گویی فراملی. ترجمۀ آرش فرهودی، تهران: جنگل.
    • افشاری، محمد. (1400). دین و حکمرانی: چالش‌ها و تأمل‌ها. تهران: طرح نو.
    • امیدی، نسیم و مکرمی، محسن. (1404). حکمرانی مطلوب در جمهوری اسلامی ایران. تهران: طرح نو.
    • بور، مارک. (1397). حکمرانی. ترجمۀ عرفان مصلح، تهران: کرگدن.
    • پارسا، مونا. (1403). حکمرانی آینده‌نگر. تهران: سروش.
    • پلینو، جک. (1403). فرهنگ روابط بین‌الملل. ترجمۀ حسن پستا، تهران: فرهنگ معاصر.
    • پورعزت، علی‌اصغر. (1399). عدالت اجتماعی و حکمرانی. تهران: کتاب مهربان.
    • پیشگاهی‌فرد، زهرا. (1403). حکمرانی متعالی و اقتدار ملی. تهران: مدرسۀ عالی حکمرانی شهید بهشتی.
    • پی‌یر، یون. (1402). حکمرانی در عصر جهانی­شدن. ترجمۀ حسین عبداللهی، تهران: اختران.
    • جعفری‌پناه، مهدی و ناییج، علیرضا. (1402). ژئوپلیتیک انتقادی و سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران. مطالعات انقلاب اسلامی، (72)، 27-46.
    • دبیری‌مهر، مهدی. (1402). اسلام و دموکراسی در ایران: پژوهشی در سیر مجادلات فقها و روشنفکران دربارۀ نقش آرای مردم در حکمرانی. تهران: نقد فرهنگ.
    • دلیر، محمدرضا. (1401). حکمرانی خوب و حقوق بشر. تهران: بامن.
    • رز، ریچارد و پیفر، گرین. (1402). حکمرانی بد و فساد. ترجمۀ هدایت کارگر شورکی، تهران: روزنه.
    • عجم اوغلو، دارن. (1401). در تکاپوی حکمرانی خوب. ترجمۀ مهدی مقدری، تهران: نگاه معاصر.
    • علی‌پور، اسماعیل. (1401). جامعه‌شناسی حکمرانی. تهران: اندیشۀ احسان.
    • قدوسی، محمد امیر. (1404). چهار نظریه دربارۀ حکمرانی. تهران: نگاه معاصر.
    • قوام، عبدالعلی. (1393). نظریة روابط بین‌الملل. تهران: قومس.
    • کالپوکاس، ایگناس. (1404). حکمرانی الگوریتمی: سیاست و حقوق در عصر پساانسان. ترجمۀ محمدمهدی اجلالی و علیرضا خطیبی تهران: نگاه معاصر.
    • کاوه، علی و رضایی، علیرضا. (1400). هرمنوتیک انتقادی؛ چارچوبی برای تحلیل تنش زدایی در سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران. مطالعات سیاسی، (52)، 27-52.
    • گریفیتس، مارتین. (1403). نظریه روابط بین‌الملل برای سدۀ بیست و یکم. ترجمۀ علیرضا طیب، تهران: نی.
    • لوبل، استیون. (1403). واقع‌‌گرایی نوکلاسیک، دولت و سیاست خارجی. ترجمۀ احمد جوانشیری، تهران: چاپخش.
    • محبی‌نیا، جهانبخش. (1404). حکمرانی خوب؛ چیستی، چرایی و چگونگی. تهران: نقد فرهنگ.
    • مقدری، مهدی. (1400). حکمرانی خوب و توسعه. تهران: نگاه معاصر.
    • مقدری، مهدی. (1398). درس‌هایی از حکمرانی خوب. تهران: نگاه معاصر.
    • مک گلینچی، استفن. (1404). نظریۀ روابط بین‌الملل. ترجمۀ ابراهیم انوشه، تهران: چاپخش.
    • مولر، ولفگانگ. (1402). حکمرانی حزبی و دمکراسی حزبی. ترجمۀ علی باقری دولت‌آبادی، تهران: تیسا.
    • هاشم‌زاده، مهدی و رضوانی، علی. (1404). حکمرانی مردم: موانع و فرصت‌های نقش‌آفرینی گروه‌های مردمی. تهران: نگاه معاصر.

    ب- انگلیسی

    • Adila, W. (2024). Mapping the evolution of good governance: A literature review perspective. Politeia: Journal of Public Administration and Political Science and International Relations, 2(1), 1-11.
    • Allan, B. (2024). Good governance through sustained developmental projects. Journal of Political Business and Society Review, 21(80), 270-297.
    • Ali, S. M. (2025). Good governance in Nigeria: Rethinking accountability and transparency. Commonwealth & Comparative Politics, 62(4), 446-448.
    • Andrews, M. (2024). Reforming public governance: Problem-driven approaches. Oxford: Oxford University Press.
    • Andrews, M., Pritchett, L., & Woolcock, M. (2024). Escaping capability traps through problem-driven iterative adaptation. World Development, (178), 300-332.
    • Bevir, M. (2024). A theory of governance. Berkeley: University of California Press.
    • Brousseau, E., Dedeurwaerdere, T., & Siebenhüner, B. (2024). Reflexive governance for global public goods. Cambridge: Cambridge University Press.
    • Grindle, M. S. (2024). Good enough governance revisited: Development and institutions. Cheltenham: Edward Elgar Publishing.
    • Hadiwidjaja, R. D., & Riana, K. E. (2024). Good university governance to universities performance: Systematic literature review. Eduvest - Journal of Universal Studies, 4(5), 4229-4243.
    • Hafner-Burton, E. M., Pevehouse, J. C. W., & Schneider, C. J. (2025). Good governance in autocratic international organizations. The Review of International Organizations, 20(2), 323-356.
    • Lodge, M., & Wegrich, K. (2025). The problem-solving capacity of the modern state. Oxford: Oxford University Press.
    • Nora, W., Sofyani, H., Yuliastina, M., & Hudaya, M. (2025). Optimizing intellectual capital for good governance implementation in village government. Cogent Business & Management, 12(1), 1-20.
    • Nur, U., Mutiarin, D., Jovita, H. D., Palomares, P. P., & Isolana, J. B. (2025). The role of good governance indicators in controlling corruption. Journal of Governance and Public Policy, 12(1), 83-99.
    • Peters, B. G. (2024). Advanced introduction to public governance. Cheltenham: Edward Elgar Publishing.
    • Pierre, J., & Peters, B. G. (2024). Governance, politics and the state. London: Palgrave Macmillan.
    • Taufiqurokhman, & Almuqsith, L. (2025). Comparative perspectives on good governance: Global principles and local realities. Politeia, 3(4), 271-285.
    • Torfing, J., Peters, B. G., Pierre, J., & Sorensen, E. (2024). Interactive governance: Advancing the paradigm. Oxford: Oxford University Press.
    • Williams, B. (2024). Good governance in troubled times: What we know and what experts say. Journal of Economic Modelling, (136), 417-432.
    • Young, A. R. (2023). Geo-economics and power politics in the 21st century. Oxford: Oxford University Press.