2
پژوهشگر گروه کشمکش و همکاری در خاورمیانه،مرکز پژوهش های علمی و مطالعات استراتژیک خاورمیانه،ایران ،تهران
10.22080/jpir.2026.30466.1487
چکیده
جنگ دوازدهروزه بهعنوان نقطه عطفی سرنوشتساز، تأثیری ژرف بر تجربه زیستة جمعی و همچنین بازنمایی گفتمان هویتی در ایران گذاشت. این رویداد نهتنها احساسات ملی را دگرگون ساخت، بلکه پرسشهای بنیادینی درباره ماهیت و ساختار هویت ملی نیز پیش کشید. در شرایطی که گفتمان مسلط هویتی در طول دهههای گذشته، آمیزهای از عناصر مذهبی، انقلابی و سنتی بوده، این جنگ ضرورت بازاندیشی و یکپارچهسازی دوباره هویت ملی را از منظر تدوین منابع جدید، ارزشها و روایتهای مشترک برجسته کرد. در این راستا، پرسش پژوهش حاضر این است کهاین جنگ چگونه بر بازخوانی گفتمان هویتی در ایران تأثیر گذاشته است و چه چارچوب جدیدی برای هویت ملی در پی آن قابل طرح است؟ هدف، پیشنهاد چهارچوبی تلفیقی و نوین است که با شرایط جامعه پس از جنگ همخوانی داشته باشد. فرضیه این پژوهش بر این است که تلفیق روایتهای ریشه دار سنتی با گفتمانی فراگیر میتواند موجب تقویت همبستگی ملی در دوره پساجنگ شود. در نهایت، نتیجه گرفته میشود که بازتعریف هویت ملی نه تنها یک ضرورت نظری و زیسته، بلکه از جنبه سیاسی و اجتماعی برای بازیابی وحدت و انسجام فرهنگی، امری مهم وحیاتی است. فلذا راهکار پیشنهادی پژوهش حول سه محور اصلی شکل میگیرد؛ نخست بازخوانی تاریخی مشترک در قالب روایتهای همگرایی ایرانیان، دوم ایجاد پیوند ارزشی بین ابعاد دینی-انقلابی و ملیگرایانه ایرانیان، ودرنهایت ترغیب روایتسازی موثر از سوی مردم و رسانهها. انتظار میرود که این بازآرایی گفتمان هویتی، به پویایی هویت ملی و افزایش سرمایه اجتماعی در ایرانِ پس از بحران بینجامد و بستری برای گفتوگوی بیننسلی شود.
ازکیا، مصطفی، غفاری، غلامرضا، (1380) بررسی رابطۀ بین انسجام اجتماعی و مشارکت اجتماعی سازمانیافتۀ روستاییان در نواحی روستایی شهرستان کاشان، فصلنامۀ اقتصاد کشاورزی، 9(36): 205-175.
برگر، پیتر ل. و توماس لوکمان (1375). ساخت اجتماعی واقعیت. ترجمۀ فریبرز مجیدی. تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.
تاجیک، محمدرضا (1384). روایت غیریت و هویت در میان ایرانیان. تهران: فرهنگ گفتمان.
چلبی، مسعود (1372)؛ «وفاق اجتماعی»، نامۀ علوم اجتماعی، 3(6): 21-1.
چلبی، مسعود (1375)؛ جامعهشناسی نظم: تشریح و تحلیل نظم اجتماعی، تهران: نشر نی.
دوریان، پاتریک و فرارو، توماس (1386)؛ مسألة همبستگی؛ نظریهها و مدلها. ترجمة علی مرشدیزاد. تهران: تمدن ایرانی.
عباس زاده مرزبالی، مجید، حجازی، سید نصرالله، (1398)، هویت ملی ایران و مدرنیته، فصلنامۀ بحرانپژوهی جهان اسلام، 6(2): 72-49.
عباس زاده مرزبالی، مجید، رفیع، حسین، (1399)، فرآیند جهانیشدن و ضرورت اتخاذ رویکرد فراگیر نسبت به هویت ملی ایران از سوی دولت جمهوری اسلامی، فصلنامۀ سپهر سیاست، 7(26): 32-7.
کریمی مله، علی، بلباسی، میثم، قربی، سیدمحمد جواد (1397)، عناصر هویت فرهنگی جمهوری اسلامی ایران؛ موردکاوی سند «مؤلفههای هویت ملی ایرانیان»، فصلنامۀ پژوهشهای راهبردی سیاست، 7(25): 282-251.
ویسی، فرهاد (1403)، تحلیل گفتمانی هویت مذهبی و ملی در ایران پس از انقلاب اسلامی، فصلنامۀ مطالعات سیاسی بینالنهرین، 3(4): 624-593.
ب- انگلیسی
MACI, S. M., & Anesa, P. (2025). The impact of AI on discourse analysis: Challenges and opportunities. International Journal of Language Studies, 19(2). https://doi.org/10.5281/zenodo.15250758
Elmholdt, K.T., Nielsen, J.A., Florczak, C.K. et al. The hopes and fears of artificial intelligence: a comparative computational discourse analysis. AI & Soc 40, 4765–4782 (2025). https://doi.org/10.1007/s00146-025-02214-z
Putland, E., Chikodzore-Paterson, C., & Brookes, G. (2023). Artificial intelligence and visual discourse: a multimodal critical discourse analysis of AI-generated images of “Dementia.” Social Semiotics, 35(2), 228–253. https://doi.org/10.1080/10350330.2023.2290555
Palieraki, E. (2023). The Origins of the ‘Third World’: Alfred Sauvy and the Birth of a Key Global Post-War Concept. Global Intellectual History, 10(1), 23–52. https://doi.org/10.1080/23801883.2023.2166558
Dubnov AM, Robson L. The Three Rs of Post-war Internationalism: Refugee, Return, Repatriation. The Historical Journal. 2025;68(3):561-584. https://doi.org/10.1017/S0018246X24000827
Mitupova, S., Yoshino, K. (2025). Basic Trends in Post-war Japanese Sociology and Marxism. In: Sociology in Japan. Sociology Transformed. Palgrave Macmillan, Cham. https://doi.org/10.1007/978-3-031-91347-1_9
Keshmirshekan, H. (2024). Unveiling histories: navigating ideological constructs and cultural memories in the contemporary art of Iran. Journal of Visual Art Practice, 23(1), 1–13. https://doi.org/10.1080/14702029.2024.2306738
Katouzian, H. (2010). The Iranian Revolution at 30: The Dialectic of State and Society1 . Middle East Critique, 19(1), 35–53. https://doi.org/10.1080/19436141003594575
Karimkhan, A. (2023). The Awakening of Islamic Movement After the Islamic Revolution in Iran. Ampera: A Research Journal on Politics and Islamic Civilization, 4(03), 166-173. https://doi.org/10.19109/ampera.v4i03.22783
Anbarmoo, M. (2022). Understanding the Evolutions of Iranian Women’s Identity. International Journal of New Political Economy, 3(2), 275-299. doi: 10.52547/jep.3.2.275
Asadian, R. The roots and evolution of Iranian nationalism and its historiography. Humanit Soc Sci Commun 10, 971 (2023). https://doi.org/10.1057/s41599-023-02317-2
Safizadeh, M. (2002). [Review of Intellectual Discourse and the Politics of Modernization: Negotiating Modernity in Iran, by A. Mirsepassi]. Contemporary Sociology, 31(3), 300–301. https://doi.org/10.2307/3089679
sarhaddi, R. (2022). Legitimation of governments by renaming of everyday things and places: a comparison of the Pahlavi and Islamic Republic in Iran. Social Semiotics, 34(2), 180–200. https://doi.org/10.1080/10350330.2022.2076588
نظری, علی اشرف , & پوررمضان, پرهام . (1405). درکی از جنگ ۱۲روزه و تحول گفتمان «ما/دیگری» در ایرانِ الگوریتممحور. مطالعات راهبردی سیاست بین الملل, 9(1), 127-152. doi: 10.22080/jpir.2026.30466.1487
MLA
علی اشرف نظری; پرهام پوررمضان. "درکی از جنگ ۱۲روزه و تحول گفتمان «ما/دیگری» در ایرانِ الگوریتممحور", مطالعات راهبردی سیاست بین الملل, 9, 1, 1405, 127-152. doi: 10.22080/jpir.2026.30466.1487
HARVARD
نظری, علی اشرف, پوررمضان, پرهام. (1405). 'درکی از جنگ ۱۲روزه و تحول گفتمان «ما/دیگری» در ایرانِ الگوریتممحور', مطالعات راهبردی سیاست بین الملل, 9(1), pp. 127-152. doi: 10.22080/jpir.2026.30466.1487
CHICAGO
علی اشرف نظری و پرهام پوررمضان, "درکی از جنگ ۱۲روزه و تحول گفتمان «ما/دیگری» در ایرانِ الگوریتممحور," مطالعات راهبردی سیاست بین الملل, 9 1 (1405): 127-152, doi: 10.22080/jpir.2026.30466.1487
VANCOUVER
نظری, علی اشرف, پوررمضان, پرهام. درکی از جنگ ۱۲روزه و تحول گفتمان «ما/دیگری» در ایرانِ الگوریتممحور. مطالعات راهبردی سیاست بین الملل, 1405; 9(1): 127-152. doi: 10.22080/jpir.2026.30466.1487