درکی از جنگ ۱۲روزه و تحول گفتمان «ما/دیگری» در ایرانِ الگوریتم‌محور

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار دانشگاه تهران

2 پژوهشگر گروه کشمکش و همکاری در خاورمیانه،مرکز پژوهش های علمی و مطالعات استراتژیک خاورمیانه،ایران ،تهران

10.22080/jpir.2026.30466.1487

چکیده

جنگ دوازده‌روزه به‌عنوان نقطه عطفی سرنوشت‌ساز، تأثیری ژرف بر تجربه زیستة جمعی و همچنین بازنمایی گفتمان هویتی در ایران گذاشت. این رویداد نه‌تنها احساسات ملی را دگرگون ساخت، بلکه پرسش‌های بنیادینی درباره ماهیت و ساختار هویت ملی نیز پیش کشید. در شرایطی که گفتمان مسلط هویتی در طول دهه‌های گذشته، آمیزه‌ای از عناصر مذهبی، انقلابی و سنتی بوده، این جنگ ضرورت بازاندیشی و یکپارچه‌سازی دوباره هویت ملی را از منظر تدوین منابع جدید، ارزش‌ها و روایت‌های مشترک برجسته کرد. در این راستا، پرسش پژوهش حاضر این است کهاین جنگ چگونه بر بازخوانی گفتمان هویتی در ایران تأثیر گذاشته است و چه چارچوب جدیدی برای هویت ملی در پی آن قابل طرح است؟ هدف، پیشنهاد چهارچوبی تلفیقی و نوین است که با شرایط جامعه پس از جنگ همخوانی داشته باشد. فرضیه این پژوهش بر این است که تلفیق روایت‌های ریشه دار سنتی با گفتمانی فراگیر می‌تواند موجب تقویت همبستگی ملی در دوره پسا‌جنگ شود. در نهایت، نتیجه گرفته می‌شود که بازتعریف هویت ملی نه تنها یک ضرورت نظری و زیسته، بلکه از جنبه سیاسی و اجتماعی برای بازیابی وحدت و انسجام فرهنگی، امری مهم وحیاتی است. فلذا راهکار پیشنهادی پژوهش حول سه محور اصلی شکل می‌گیرد؛ نخست بازخوانی تاریخی مشترک در قالب روایت‌های همگرایی ایرانیان، دوم ایجاد پیوند ارزشی بین ابعاد دینی-انقلابی و ملی‌گرایانه ایرانیان، ودرنهایت ترغیب روایت‌سازی موثر از سوی مردم و رسانه‌ها. انتظار می‌رود که این بازآرایی گفتمان هویتی، به پویایی هویت ملی و افزایش سرمایه اجتماعی در ایرانِ پس از بحران بینجامد و بستری برای گفت‌وگوی بین‌نسلی شود.

کلیدواژه‌ها