رابطه جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده آمریکا، از ابتدای پیروزی انقلاب اسلامی تاکنون، یکی از چالشبرانگیزترین عرصههای سیاست خارجی ایران بوده است. یکی از مباحث کمتر واکاویشده در این حوزه، جایگاه عقلانیت در تصمیمگیریهای سیاست خارجی مقام معظم رهبری است؛ موضوعی که فهم آن برای درک منطق کنش جمهوری اسلامی در برابر آمریکا ضروری است. مسئله اصلی این پژوهش آن است که الگوی عقلانیت در تصمیمگیریهای سیاست خارجی مقام معظم رهبری در قبال آمریکا بر چه مبانی استوار است و چگونه در سیاست خارجی ایران، بهویژه در مواجهه با ایالات متحده، تجلی مییابد؟ فرضیه پژوهش مطرح میکند که عقلانیت از منظر رهبری، الگویی ترکیبی و بومیشده است که از سه سطح اصلی تشکیل میشود: عقلانیت محاسباتی–تجربهمحور، عقلانیت اصولمحور–هنجاری، و عقلانیت تدبیری–واقعگرایانه که در نهایت به عقلانیت توسعهمحور–مقاومتی منتهی میشود. از نظر روششناسی، پژوهش حاضر از رویکرد کیفی و تکنیک تحلیل مضمون شبکهای بهره میگیرد. این مطالعه با روش کیفی و تحلیل مضمون شبکهای، ۲۲۳ داده از بیانات رهبری را با استفاده از نرمافزار «MaxQDA» کدگذاری کرده و از آنها ۴۹ مضمون پایه، ۱۲ مضمون سازماندهنده و ۴ مضمون فراگیر استخراج کرده است. یافتهها نشان میدهد عقلانیت در نگاه رهبری ترکیبی از محاسبهگری واقعبینانه، تجربه تاریخی بدعهدی آمریکا، پایبندی به اصول انقلاب و ضرورت مقاومت فعال است. در این چارچوب، مذاکره با آمریکا تنها در صورتی پذیرفتنی است که به حفظ منافع ملی و جلوگیری از نفوذ و تحمیل منجر شود.
ضابطی, معین , & موسوی, مصطفی . (1405). تحلیل مضمون جایگاه عقلانیت در تصمیمگیریهای سیاست خارجی مقام معظم رهبری در قبال آمریکا. مطالعات راهبردی سیاست بین الملل, 9(2), -. doi: 10.22080/jpir.2025.30601.1503
MLA
معین ضابطی; مصطفی موسوی. "تحلیل مضمون جایگاه عقلانیت در تصمیمگیریهای سیاست خارجی مقام معظم رهبری در قبال آمریکا", مطالعات راهبردی سیاست بین الملل, 9, 2, 1405, -. doi: 10.22080/jpir.2025.30601.1503
HARVARD
ضابطی, معین, موسوی, مصطفی. (1405). 'تحلیل مضمون جایگاه عقلانیت در تصمیمگیریهای سیاست خارجی مقام معظم رهبری در قبال آمریکا', مطالعات راهبردی سیاست بین الملل, 9(2), pp. -. doi: 10.22080/jpir.2025.30601.1503
CHICAGO
معین ضابطی و مصطفی موسوی, "تحلیل مضمون جایگاه عقلانیت در تصمیمگیریهای سیاست خارجی مقام معظم رهبری در قبال آمریکا," مطالعات راهبردی سیاست بین الملل, 9 2 (1405): -, doi: 10.22080/jpir.2025.30601.1503
VANCOUVER
ضابطی, معین, موسوی, مصطفی. تحلیل مضمون جایگاه عقلانیت در تصمیمگیریهای سیاست خارجی مقام معظم رهبری در قبال آمریکا. مطالعات راهبردی سیاست بین الملل, 1405; 9(2): -. doi: 10.22080/jpir.2025.30601.1503
)