امنیت انرژی هند در گذار ژئوپلیتیکی نظام انرژی جهانی: فرصت‌ها و چالش‌های راهبردی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

دانشیار گروه علوم سیاسی، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران.

10.22080/jpir.2026.32621.1621

چکیده

گذار ژئوپلیتیکی نظام انرژی جهانی، با تشدید رقابت قدرت‌های بزرگ، بی‌ثباتی بازارهای انرژی، تحولات ژئوپلیتیکی مناطق تولیدکننده و شتاب‌گیری گذار انرژی، معادلات امنیت انرژی دولت‌ها را دستخوش تغییر کرده است. هند به‌عنوان یکی از اقتصادهای بزرگ و رو به رشد جهان، به دلیل افزایش تقاضای انرژی و وابستگی قابل‌توجه به واردات نفت، گاز و زغال‌سنگ، در برابر این تحولات با فرصت‌ها و چالش‌های راهبردی هم‌زمان مواجه است. پرسش اصلی پژوهش این است که «گذار ژئوپلیتیکی نظام انرژی جهانی چه تأثیری بر امنیت انرژی هند دارد؟». فرضیه پژوهش بر این مبنا استوار است که «این گذار، ضمن فراهم‌کردن فرصت‌هایی برای تنوع‌بخشی به منابع و شرکای انرژی و افزایش قدرت چانه‌زنی هند، آسیب‌پذیری‌های ژئوپلیتیکی و ژئواکونومیکی جدیدی نیز ایجاد کرده است». پژوهش حاضر با رویکرد کیفی و روش توصیفی- تحلیلی و با استفاده از مطالعات کتابخانه‌ای و اینترنتی انجام شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد رقابت آمریکا و چین، روابط انرژی با روسیه، وابستگی به خاورمیانه و آسیب‌پذیری مسیرهای انتقال، امنیت انرژی هند را تحت تأثیر قرار داده‌اند. در نتیجه، تنوع‌بخشی، دیپلماسی انرژی و توسعه انرژی‌های پاک، ارکان تاب‌آوری راهبردی هند هستند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات