حکمرانی جهانی داده‌های ژنومی و الگوریتمی؛ مطالعه تطبیقی تعهدات و ظرفیت‌های ایران و اتحادیه اروپا در چارچوب امنیت سایبری-زیستی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه حقوق، واحد قائم‌شهر، دانشگاه آزاد اسلامی، قائم‌شهر، ایران.

2 گروه الهیات، واحد قائم شهر، دانشگاه آزاد اسلامی، قائم شهر، ایران.

10.22080/jpir.2026.31587.1570

چکیده

هدف نویسندگان در پژوهش حاضر، تحلیل تطبیقی حکمرانی جهانی داده‌های ژنومی و الگوریتمی در ایران و اتحادیه اروپا و بررسی پیامدهای آن بر امنیت سایبری–زیستی، ظرفیت تنظیم‌گری و مدیریت ریسک‌های فناوری‌های نوظهور است. پرسش اصلی پژوهش عبارت است از اینکه «تفاوت در چارچوب‌های حقوقی، کیفیت نهادی و الگوهای حکمرانی داده در ایران و اتحادیه اروپا چگونه به سطوح متفاوتی از امنیت سایبری–زیستی، تاب‌آوری فناورانه و کنترل تهدیدات زیست‌فناوری هوشمند منجر شده است؟» یافته‌های پژوهش با استفاده از نظریه «حکمرانی جهانی»، «رژیم‌های بین‌المللی فناوری» و «رویکرد روابطی امنیت زیستی» و روش توصیفی تحلیلی با رویکرد تطبیقی نشان داد که در بعد معماری نهادی، اتحادیه اروپا دارای ساختار تنظیم‌گری چندسطحی و هماهنگ است، در حالی که حکمرانی داده در ایران بیشتر پراکنده و نهادمحور باقی مانده است. در بعد رژیم حقوقی و استانداردهای داده، اروپا با بهره‌گیری از مقررات جامع حفاظت از داده و قواعد سخت‌گیرانه پردازش داده‌های زیستی، چارچوب منسجم‌تری ایجاد کرده، در حالی که در ایران مقررات این حوزه هنوز به سطح یک نظام یکپارچه نرسیده است. در بعد زیرساختی نیز اتحادیه اروپا با توسعه زیرساخت‌های امن داده و سازوکارهای مدیریت ریسک، تاب‌آوری بالاتری در برابر تهدیدات زیستی–سایبری ایجاد کرده، در حالی که ایران با برخی آسیب‌پذیری‌های نهادی و فنی مواجه است. همچنین در بعد تعاملات بین‌المللی، اتحادیه اروپا به عنوان یک بازیگر استانداردگذار در رژیم‌های جهانی فناوری عمل می‌کند، در حالی که مشارکت محدود ایران در شبکه‌های تنظیم‌گری فراملی موجب کاهش دسترسی به سازوکارهای مشترک حکمرانی داده شده است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار