جایگاه اخلاق در روابط بین‌الملل از دیدگاه سازه‌انگاری و اسلامی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

گروه علوم سیاسی و روابط بین‌الملل دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه گیلان

10.22080/jpir.2025.30112.1462

چکیده

انسان فطرتاً حیوان اخلاق‌مدار است؛ با توجه به اخلاق‌مدار بودن انسان می‌توان گفت که اخلاق در تمام لایه‌های زندگی‌اش حضور دارد و تحت هیچ شرایط انسان را نمی‌شود منهای اخلاق تصور کرد. یافته این پژوهش نشان می‌دهد که سازه‌انگاری به بعد مادی و معنوی پرداخته و با ایده‌ها، هنجارها و قواعد می‌توان مشکل بشر را حل کرد و به صلح مردم‌سالار رسید. این در حالیست که خلاء‌های عمیق در درون نظریه سازه‌انگاری وجود دارد، همانندی معنویتگرایی، دینمداری، عالمغیب و متافزیک که به آن‌ها توجه نکرده است و اصل‌های اخلاق، عدالت، انصاف، استقلال، وفای به عهد و همزیستی مسالمت‌آمیز را نادیده گرفته است. بدون شک هر مکتب و یا نظریه‌ای می‎خواهد به همه‌ای نیازهای انسان پاسخ بدهد، اصل‌های هم‌چون دینداری، عالمغیب، معنویتگرایی، متافزیک، اخلاق، عدالت، انصاف، استقلال، وفای به عهد و همزیستی مسالمت‌آمیز را مدنظر نداشته باشد و در آن صورت ادعای کامل‌بودنش معنا ندارد. مکتب اسلام در سطوح فردی، اجتماعی و جهانی به اصل‌های مذکور توجه بنیادی نموده و این مکتب به دو بعد مادی و معنوی انسان پرداخته و اصل‌های بنیادی را در آن دو ساحت تجویز نموده است. این تحقیق با رویکرد توصیفی ـ تحلیلی انجام شدهاست؛ سوال اصلی پژوهش این است که جایگاه اخلاق در روابط بین الملل از نگاه اسلام و مکتب سازه‌انگاری چگونه ‌است و فرضیه پژوهش این است که نظریه سازه‌انگاری دارای خلاءهای بنیادی در عرصه اخلاقی و معنوی در روابط بین الملل است که اسلام می‌تواند آن را پرُ نماید و این نکته بیانگر نقاط قوت و ظرفیت مکتب اسلام است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

مراجع

  1. آشوری، محمد، (1386)، حقوق بشر و مفاهیم مساوات، انصاف و عدالت، تهران: انشتارات دانشکدهحقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران.
  2. امیر محمدی، محمد، (1383)، "سازه‌انگاری در روابط بین الملل"؛ به نقل از هفته نامه خردنامه همشری، شماره 43؛ اسفند. bashgah.net
  3. افتخاری، اصغر،(1386)، «عدالت به مثابه تعدیل؛ در آم می بر نظریۀ امام خمینی(ره) در باب عدالت ملی و بین المللی»، فصلنامه دانش سیاسی، سال سوم، شماره پنجم.
  4. اسمیت، استیو، امیلیا، هدفیلد، تیم، دان، (1395)، سیاست خارجی نظریه‌ها، بازیگران و مواد مطالعاتی،ترجمه امیرمحمد حاجی یوسفی، محسن محمودی و ایوب کریمی، تهران: انشتارات سمت.
  5. اسمیت، استیو، (1385)، «اثبات‌گرایی و فراتر از آن»، چالش علم و سنت، ویراسته آندرو لینکلیتر، ترجمه بهرام مستقیمی، تهران: دفتر مطالعات سیاسی و بین المللی.
  6. پوراحمدی، حسین (1389)، اسلام و روابط بین­الملل، تهران: دانشگاه امام صادق (ع).

 

  1. حاجی یوسفی، امیر محمد و دیگران (1385)، سازه­انگاری، هویت، زبان و سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران، فصلنامه سیاست خارجی، مرکز تحقیقات استراتژیک.
  2. خانی، محمد حسن،(1389)، نسبت بین اخلاق و منفعت در روابط بین الملل، فصلنامه علوم سیاسی، شماره 11.
  3. داودی، محمد، (1386)، مبانی و مفاهیم اخلاق اسلامی، قم: نشر معارف.
  4. دهقانی فیروزآبادی، سیدجلال‌الدین، (1394)، اصول و مبانی روابط بین الملل(1)، تهران: انشتارات سمت.
  5. شفیعی، نوذر و رضایی فاطمه، (1391)، نقد و ارزیابی نظریه سازه‌انگاری، فصلنامه علوم سیاسی، شماره 4.
  6. طباطبایی، محمدرضا،(1387)، اخلاق و سیاست، تهران: انتشارات دانشگاه امام صادق(ع).
  7. طوسی، ابوجفعر،(1368)، التبیان فی تفسیر القرآن، جلد 10، قم: مکتب الاعلام الاسلامی.
  8. علومی، سید محمود،(1386)، مبانی فقهی روابط بین الملل، تهران: نشر امیر کیبر.
  9. فاربی، ابوالنصر، (1995)، آراء اهل المدینه الفاضله، تعلیق و تحشیه: علی بومحلم، بیروت: دار المکتبه الهلال.
  10. لینکلیتر، اندرو ترجمه طیب، علی­رضا (1389)، واقع­گرایی، نظریه انتقادی و مکتب برسازی، نشر: اداره نشر وزارت امور خارجه.
  11. محمدی ری‌شهری، محمد،(1362)، میزان الحکمه، جلد3، قم: دفتر تبلیغات اسلامی.
  12. مشیرزاده، حمیرا، (1394)، تحول در نظریه‌های روابط بین الملل، تهران: انتشارات سمت
  13. مشیرزاده، حمیرا، (1383)، «گفتگوی تمدن‌ها از منظره سازه‌انگاری»، مجله دانشکده حقوق و علوم سیاسی، شماره6: 169-201.
  14. واعظی، محمود،(1390) دین و روابط بین الملل، تهران: مجمع تشخیص مصحلت نظام، مرکز تحقیقات استراتژیک.
مطالعات راهبردی سیاست بین الملل
دوره 6، شماره 12
اسفند 1402
صفحه 237-256

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار