راهبردهای ارتقاء جایگاه ژئوپلیتیکی جمهوری اسلامی ایران در منطقه قفقاز جنوبی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار دانشگاه عالی دفاع ملی

2 رئیس

10.22080/jpir.2025.29931.1447

چکیده

ارتقاء جایگاه و منزلت کشور در منطقه بدون شک به میزان و توان قدرت ملی آن در مقایسه با سایر کشورها وابسته است لذا ج. ا. ایران ، ضمن جذب کشورهای همسایه و تأثیرگذاری به نظام‌های منطقه‌ای، باید در پی ارتقاء جایگاه ژئوپلیتیک خود باشد لذا مقاله حاضر جهت پاسخ به این سوال که راهبردهای ارتقاء جایگاه ژئوپلیتیکی ج. ا. ایران در منطقه قفقاز جنوبی کدامند؟ شکل گرفت. ارتقاء جایگاه و منزلت کشور در منطقه بدون شک به میزان و توان قدرت ملی آن در مقایسه با سایر کشورها وابسته است
در این پژوهش روش تحقیق توصیفی – تحلیلی با رویکرد کیفی و نوع تحقیق کاربردی – توسعه‌ای است. برای تجزیه‌وتحلیل داده‌های گردآوری‌شده ضمن فیش‌برداری از مطالعات کتابخانه‌ای، با به‌کارگیری روش‌های تحلیل اسنادی و تحلیل نخبگی، عوامل عمده مؤثر بر راهبردهای ارتقاء جایگاه ژئوپلیتیکی ج. ا. ایران در منطقه قفقاز جنوبی استخراج و 5 هدف اصلی مشخص گردید و سپس نقش‌های عوامل چهارگانه راهبرد (ضعف، قوت، فرصت و تهدید) توسط جامعه خبره تأیید و از طریق تکنیک S.W.O.T راهبردها استخراج و از روش ماتریس کمی برنامه‌ریزی استراتژیک اولویت‌بندی شده‌اند که برابر نتایج تحقیق برتری دفاعی امنیتی فراوری ظرفیتهای اقتصادی، بهره گیری از فرصت های ژئوپلیتیکی منطقه، توسعه ارزش‌های تمدنی- فرهنگی در منطقه قفقاز جنوبی به ترتیب راهبردهای ارتقاء جایگاه ژئوپلیتیکی ج. ا. ایران در منطقه قفقاز جنوبی می‌باشد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

مراجع

  1. افشردی، محمدحسین (1389)، ژئوپلیتیک قفقاز و سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران، تهران، انتشارات سپاه ،چاپ اول.
  2. بابایی، موسی حامد (1394)، تأثیر عوامل ژئوپلیتیک منطقه قفقاز جنوبی بر انتخاب راهبرد دفاعی جمهوری اسلامی ایران، دانشگاه عالی دفاع ملی، آبان 1394.
  3. بهمن، شعیب (1401)، طرح راهبردی تحولات مطلوب جمهوری اسلامی ایران برای آینده جمهوری اسلامی (1401-1405)، تهران، پژوهشگاه علوم و معارف دفاع مقدس شهید سپهبد حاج قاسم سلیمانی، پژوهشکده جبهه مقاومت اسلامی
  4. حافظ نیا محمدرضا (1396)،گسل‌های ژئواستراتژیک فعال در جهان ، فصلنامه بین‌المللی ژئوپلیتیک ، سال دوازدهم، شماره چهل وچهارم.
  5. حافظ نیا، محمدرضا (1401) اصول و مفاهیم ژئوپلیتیک، مشهد: پاپلی.
  6. حسین پورپویان، رضا (1385)، تحلیل و بررسی همپوشی سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران در تعامل با جمهوری آذربایجان با واقعیت‌های ژئوپلیتیک، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، تهران :دانشگاه تربیت مدرس.
  7. حیدری، غلامحسین (1383)،ژئوپلیتیک فرهنگی یا ژئوکالچر، فصلنامه ژئوپلیتیک، مجموعه مقالات نخستین کنگره انجمن ژئوپلیتیک ایران.
  8. خوزین، حسن (1400)، تبیین راهبردی پیامدهای امنیتی ناشی از حضور کشورهای منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای در جمهوری آذربایجان بر امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران و ارائه راهکار مناسب، دانشگاه عالی دفاع ملی، مرداد 1400.
  9. عزتی، عزت‌الله (1388)، ژئوپلیتیک در قرن بیست‌ویکم، انتشارات سمت.
  10. کالینز، جان. ام (1379)، جغرافیای سیاسی – نظامی ، ترجمه احمد رضا تقاءچاپ آرین ، چاپ اول.
  11. لطفی و همکاران (1398)، تبیین ژئواکونومیکی و ژئوکالچری بحران‌های ژئوپلیتیکی منطقه خاورمیانه، فصلنامه علمی- پژوهشی جغرافیا (برنامه‌ریزی منطقه‌ای) سال نهم، شماره4، پاییز 1398، صص 443-412.
  12. مختاری هشی، حسین (1397)، تبیین مفهوم ژئواکونومی (اقتصاد ژئوپلیتیکی) و توصیه‌هایی برای ایران، فصلنامه ژئوپلیتیک- سال چهاردهم، شماره دوم، تابستان 1397، صص 82-56.
  13. Chandler، Alfred D. (۱۹۶۲). «Strategy and structure: Chapters in the history of the industrial empire». Cambridge Mass.
  14. -Tadevosyan. Margarit (2019). MULTIDIMENSIONAL ROLES OF LOCAL NON-GOVERNMENTAL ORGANIZATIONS IN CREATING RECONCILIATION SPACES IN THE SOUTH CAUCASUS. George Mason University, Fairfax County, Virginia.
  15. Исаев, Борис Акимович. (2021). Геополитика и геостратегия.

 

مطالعات راهبردی سیاست بین الملل
دوره 6، شماره 12
اسفند 1402
صفحه 283-309

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار