بحران پناهجویان در اروپا طی سال‌های اخیر یکی از آسیب‌پذیری‌های جدی ژئوپلیتیکی اروپا را آشکار ساخته است. برخی از کشورها با تکیه بر این موضوع و درک موقعیت خود، تلاش کرده‌اند از مسئله مهاجرت به‌عنوان اهرمی برای اعمال فشار بر اروپا و کسب امتیازات استفاده نمایند. پژوهش حاضر با استفاده از روش کتابخانه‌ای همراه با رویکردی توصیفی-تحلیلی، نظریات علمی موجود را ارزیابی می‌کند و ضمن بررسی رویکرد استفاده از اهرم مهاجرت انبوه به‌عنوان ابزار جنگ ترکیبی در عرصه آنارشیک سیاست بین‌الملل، از منابع اولیه و ثانویه شامل اسناد سیاستی، پژوهش های پیشین و تحلیل‌های کارشناسی برای ساخت چارچوبی جامع جهت درک تسلیح‌سازی مهاجرت بهره می‌برد. در این راستا، در پژوهش جاری پس از بررسی نظریات جنگ ترکیبی در حوزه مهاجرت، علل و پیامدهای بحران پناهجویی جاری در اروپا مورد بررسی قرار می‌گیرد. سپس تجربه عملی و تاریخی کشورهای شمال افریقا از جمله لیبی، مراکش و تونس در استفاده از ابزار ارسال پناهجویان به خاک کشورهای اتحادیه اروپا درچارچوب نظریات جنگ ترکیبی بررسی میشود نتایج این مقاله نشان می‌دهد که کشورهای مذکور با موفقیت از پناهجویان به‌عنوان ابزار فشار و چانه‌زنی برای تنظیم روابط خود با اروپا و کسب امتیازات امنیتی، سیاسی و اقتصادی در راستای تأمین منافع ملی خود استفاده کرده‌اند.
روستایی, علی اصغر , انتظار المهدی, مصطفی , ترکی, حسین . (1403). بررسی علل ظهور گرایش‌های واگرایانه در اتحادیه اروپا، مطالعه موردی بریتانیا و یونان. مطالعات راهبردی سیاست بین الملل7(14), 79-110. doi: 10.22080/jpir.2024.26595.1363
سمیعی اصفهانی, علیرضا , & اله دادی, نفیسه . (1403). پناهجو به مثابه هوموساکر؛ بررسی وضعیت پناهندگان خاورمیانه به اروپا(2015-2023). مطالعات راهبردی سیاست بین الملل, 7(13), -. doi: 10.22080/jpir.2024.26213.1355
Bekić Janko 2023 Coercive Engineered Migrations as a Tool of Hybrid Warfare: A Binary Comparison of Two Cases on the External EU Border Croatian Political Science Review, Vol. 59 No. 2, 2022. https://doi.org/10.20901/pm.59.2.06
Berzins Viesturs, 2022 Hybrid warfare: weaponized migration on the eastern border of the EU? Vol. 12 No. 1 The Interdisciplinary Journal of International Studies: Crisis DOI:https://doi.org/10.5278/ojs.ijis.v12i1.6992
Bryman, Alan. (2012). Social research methods. Oxford University press, New York
Dayspring Stephen M. 2015 ‘Toward a Theory of Hybrid Warfare of Hybrid Warfare: The Russian Conduct of War During Peace’ (master's thesis, Naval Postgraduate School, 2015), 128.
du Perron Capucine 2022 EU’s vulnerability regarding the ‘instrumentalisation’ of migration movements: case study on the EU-Belarus 2021, European University Institute https://cadmus.eui.eu/handle/1814/74784
Fiott, D. and Parkes, R. (2019) Protecting Europe. The EU’s response to hybrid threats.Paris: European Union Institute for Security Studies
Garofalo Daniele (2019). “Interessi e geopolitica nel Sahel”, Geopolitica.info [online], 1 March 2019.
Greenhill Kelly M. (2010). “Weapons of Mass Migration: Forced Displacement, Coercion, and Foreign Policy”, Cornell University Press, Ithaca.
Greenhill Kelly M. (2022). “When Migrants Become Weapons: The Long History and Worrying Future of a Coercive Tactic”, Foreign Affairs [online]. Retrieved from: https://www.foreignaffairs.com/articles/europe/2022-02-22/when-migrants-become-weapons
Greenhill, Kelly M. 2015"Demographic Bombing". Foreign Affairs, https://www.foreignaffairs.com/articles/2015-12-17/demographic-bombing.
Idemudia Erhabor and Boehnke Klaus (2020). “Psychosocial Experiences of African Migrants in Six European Countries”, Social Indicators Research, Series 81. Retrieved from: https://doi.org/10.1007/978-3-030-48347-0_3.
Mitchell Keiran, 2022 Migration-Based Hybrid Warfare on Europe’s Externalized Borders: Case Studies on Morocco and Belarus in 2021 Department of Political Science, Yale University
Nourbakhsh, Seyed Nader , Ahmadi, Seyyed Abbas , Yazdanpanah Dero, Qiuomars و Faraji Rad, Abdolreza . (2022). Rise of the Far Right parties in Europe: from Nationalism to Euroscepticism. Geopolitics Quarterly , 18(4), 47-70. DOI:20.1001.1.17354331.1401.18.68.3.5
Reali Alessandro 2022, Migrants as Weapons: An analysis of the demographic, political and legal implications of the instrumentalization of migrants, Dipartimento di Scienze Politiche Cattedra di Demography and Social Challenges, LUISS Guido Carli University
نوربخش, سیدنادر , رستمی, محسن , & شیخ حسنی, محمود . (1402). فرستادن عامدانه پناهجویان به مثابه ابزار جنگ ترکیبی: مطالعه موردی عملکرد لیبی، مراکش و تونس علیه اروپا. مطالعات راهبردی سیاست بین الملل, 6(12), 101-137. doi: 10.22080/jpir.2025.29320.1432
MLA
سیدنادر نوربخش; محسن رستمی; محمود شیخ حسنی. "فرستادن عامدانه پناهجویان به مثابه ابزار جنگ ترکیبی: مطالعه موردی عملکرد لیبی، مراکش و تونس علیه اروپا", مطالعات راهبردی سیاست بین الملل, 6, 12, 1402, 101-137. doi: 10.22080/jpir.2025.29320.1432
HARVARD
نوربخش, سیدنادر, رستمی, محسن, شیخ حسنی, محمود. (1402). 'فرستادن عامدانه پناهجویان به مثابه ابزار جنگ ترکیبی: مطالعه موردی عملکرد لیبی، مراکش و تونس علیه اروپا', مطالعات راهبردی سیاست بین الملل, 6(12), pp. 101-137. doi: 10.22080/jpir.2025.29320.1432
CHICAGO
سیدنادر نوربخش , محسن رستمی و محمود شیخ حسنی, "فرستادن عامدانه پناهجویان به مثابه ابزار جنگ ترکیبی: مطالعه موردی عملکرد لیبی، مراکش و تونس علیه اروپا," مطالعات راهبردی سیاست بین الملل, 6 12 (1402): 101-137, doi: 10.22080/jpir.2025.29320.1432
VANCOUVER
نوربخش, سیدنادر, رستمی, محسن, شیخ حسنی, محمود. فرستادن عامدانه پناهجویان به مثابه ابزار جنگ ترکیبی: مطالعه موردی عملکرد لیبی، مراکش و تونس علیه اروپا. مطالعات راهبردی سیاست بین الملل, 1402; 6(12): 101-137. doi: 10.22080/jpir.2025.29320.1432
)