ارزیابی جایگاه انرژِی در سیاست خارجی عربستان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 علوم سیاسی، دانشکده حقوق و الهیات، دانشگاه شهید باهنر کرمان

2 موسسه مطالعات خاورمیانه

3 علوم سیاسی، دانشکد حقوق و الهیات، انشگاه شهید باهنر کرمان

10.22080/jpir.2025.28265.1412

چکیده

اصل سیاست خارجی تحت تأثیر عوامل متعددی قرار دارد؛ یکی از مهم‌ترین این عوامل، منابع طبیعی و به‌خصوص انرژی است. ذخایر نفت و گاز در عربستان ؛ در سیاست‌های اقتصادی و داخلی این کشور نقشی محوری ایفا می‌کند. در این راستا، انرژی به‌عنوان الگوی کلیدی در دیپلماسی عربستان تبیین می‌شود.این کشور به عنوان یکی از اعضای اوپک، تأثیرگذاری بالایی بر قیمت‌ جهانی نفت داردو تصمیمات این سازمان در زمان بحران‌های جهانی، می‌تواند به تقویت موقعیت سیاسی عربستان کمک کند. هرگاه که قیمت نفت کاهش یافته ، عربستان با کاهش تولید به استحکام بازار نفت کمک کرده و در عوض، نفوذ خود را در عرصه بین‌المللی افزایش داده است.حال باتوجه به موارد مذکور ؛پرسش اصلی این پژوهش را می توان در سیاست خارجی عربستان انرژی چگونه بر قدرت (نرم /سخت) این کشور تاثیر می گذارد؟در نظر گرفت.روش پژوهش این مقاله کیفی و با رویکرد توصیفی-تحلیلی است.همچنین فرضیه پژوهش این است که وابستگی عربستان به درآمدهای نفتی، به شکل‌گیری سیاست‌های خارجی آن به‌ویژه در زمینه‌های اقتصادی، نظامی و دیپلماتیک تأثیر عمیقی گذاشته و این کشور را قادر می‌سازد تا در معادلات جهانی نفوذ بیشتری پیدا کند.در نهایت نتایج تحقیق نشان می‌دهد که انرژی به‌عنوان یک منبع اقتصادی اهمیت فزاینده ای دارد، عربستان با استفاده ژئواکونومی خود، به تقویت نفوذ سیاسی پرداخته و در عین حال، با چالش‌های جدی در عرصه جهانی مواجه است. بنابراین، نیاز به یک رویکرد متعادل و پایدار و تنوع بخش در استفاده از منابع انرژی ، برای حفظ جایگاه عربستان در نظام بین‌المللی ضروری به‌نظر می‌رسد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


فارسی:
-اسدی، علی اکبر(1389)، رئالیسم و رویکردهای رقیب به سیاست خارجی، فصلنامه راهبرد، سال 19، شماره 56
-اسدی،علی اکبر(1396)، سیاست خارجی عربستان سعودی: منابع، اهداف و مسائل،فصلنامه مطالعات راهبردی،دوره2،شماره 1،صص107-132
-بزرگمهری،مجید،نوروزی،مریم(1398)، شکل گیری سیاست خارجی در عربستان سعودی: عوامل درونی تاثیرگذار ‏،فصلنامه پژوهش های بین الملل،دوره 9 ،شماره 2،صص69-106
-خانی،محمد حسن(1402)،سیاست خارجی جمهوریی اسلامی ایران و تحولات جدید در جبهه مقاومت،دوفصلنامه دانش سیاسی،دوره19،شماره 2،صص88-73
-مشیرزاده، حمیرا(1384)،تحول در نظریه­های بین­الملل،تهران:انتشارات سمت
-مشیرزاده،حمیرا(1396)،سنت واقع گرایی در ایران ،فصلنامه سیاست،دوره47 ،شماره1،صص220-201
-مشیرزاده،حمیرا(1396)،تحول در نظریه های روابط بین الملل،تهران:انتشارات سمت
- نیکسون، ریچارد، (1371)، فرصت را دریابیم، وظیفه امریکا در جهانی با یک قدرت، ترجمه حسین وحی­نژاد، تهران: طرح نو
لاتین:
- Alarenan, S., Gasim, A. A., & Hunt, L. C. (2020). Modelling industrial energy demand in Saudi Arabia. Energy Economics, 85. https://doi.org/10.1016/j.eneco.2019.104554
- Albayaa, A., Mustafa, M., Waleed, A. M., Alshehry, A., Alasmari, A., Alharthi, M., ... & Hamad, L. (2019). Saudi Vision 2030 and its Role in Sustainable Development in Light of the Empirical Studies on Economic Returns. Journal of Accounting, Business and Management, 26(3), 112-123.
-Alkhathland, Khalid ,(2014), “Analysis of Saudi Arabia Behavior Within OPEC and the World”, Energy Policy, vol.64, pp.209-225
-Alghamdi, A., & others. (2020). Renewable Energy in Saudi Arabia: Opportunities and Challenges. Renewable Energy Journal, 45(3), 123–135.
-Bourland, Brad  ,(2006), “Saudi Arabia and the WTO”, Samba Financial Group, February
-Derouez, F., Ifa, A., Aljughaiman, A. A., Bu Haya, M., Lutfi, A., Alrawad, M., & Bayomei, S. (2024). Energy, technology, and economic growth in Saudi Arabia: An ARDL and VECM analysis approach. Heliyon, 10(4). https://doi.org/10.1016/j.heliyon.2024.e26033
-Hassan, Q., Algburi, S., Sameen, A. Z., Jaszczur, M., Salman, H. M., Mahmoud, H. A., & Awwad, E. M. (2024). Saudi Arabia energy transition: Assessing the future of green hydrogen in climate change mitigation. International Journal of Hydrogen Energy, 55, 124–140. https://doi.org/10.1016/j.ijhydene.2023.11.117
-Hartly, Peter and Medlock, Kenneth,(2005),“The Baker in Statute Word Gas Model”, at: www.bakerinstitute.org
-Gonzalez, M., & Meier, A. (2020). Foreign Policy and Development: A Historical Perspective. International Studies Review, 22(2), 203-226.
-Grundy, T. (2016). Saudi Vision 2030: A government vision for the transformation of the Saudi Arabian economy. Journal of Risk and Financial Management, 9(2), 9
-Khan, M. N., (2021). Solar Energy Development in Saudi Arabia: Prospects and Challenges. International Journal of Sustainable Energy, 40(11), 1120–1135.
-Kramer, G. J., & T. F. Sanz (2019). "Geopolitics of Energy". In: Geopolitical Energy Security: A Global Perspective. Routledge.
-Mahmoud, A. A., (2019). The Role of Renewable Energy in Saudi Arabia's Economic Diversification. Energy Policy Journal, 135, 110892.
-Mershermer, Jhon. J (2001). The Tragedy of Great Power Politics, New York, Norton
-Radelet, S. (2010). Emerging Africa: How 17 Countries Are Leading the Way. Center for Global Development Book.
-Ramady, M, (2013), The Saudi Arabia Economy: Policies, Achievements and Challenges, NewYork: Springer
-Skov, J. M. (2024). Seeking stability amidst disorder: the foreign policies of Saudi Arabia, the UAE and Qatar, 2010–20. International Affairs, 100(2), 879–880. https://doi.org/10.1093/ia/iiae037
-Smith, J., & Jones, A. (2022). "International Collaborations in Hydrogen Production: The Case of Saudi Arabia." Energy Policy Review
-Sutch, Peter and Jaunita Elias, (2007). “International Relations: The Basics,New York: Routledge
-Telhami, Shibley and Hill, Fiona, (2002), “Does Saudi Arabia Still Matter? Differing Perspective on the Kingdom and Oil”, Foreign Affairs, Novamber/ December
-Tsalik, S., & Baker, D. (2004). Natural Gas in the Caspian Region: The Geopolitics of Energy. In Geopolitics of Energy. Columbia University Press.
-Umbach, Frank, (2011). “ Global Energy Security Challenges”, KAS Publication Series,No. 54, New Delhi.
-Waltz, Kennet N. (2000). “Structural Realism after the Cold War”, Journal of International Security. 25(1), pp. 5-41.
-Yergin, D. (2006). Crude Oil: The Quest for Energy Security. In: The Quest: Energy, Security, and the Remaking of the Modern World. Penguin Press.
 
سایت های اینترنتی:
- https://www.energy.arabia.com ( تاریخ دسترسی20/8/1403)
-article/us-saudi-energy-renewablidUSKBN2A00U7/https :// www.reuters.com
-Resistere al fascino del neofemminismodi Raffaella Frullone 17/03/2025 https ://www.ariannaeditrice.it/articolo.php?id_articolo=69312
- https://www.arabnews.com/node/1818916/business-economy
- https://economic.mfa.gov.ir/portal/newsview/74934