آینده‌پژوهی راهبردهای حکمرانی در مقابله با چالش‌های جنگ ترکیبی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 هیات علمی گروه علوم سیاسی دانشگاه گیلان

2 دانش آموخته کارشناسی ارشد. دانشگاه گیلان

10.22080/jpir.2025.25537.1421

چکیده

در قرن بیست و یکم، جنگ ترکیبی به‌عنوان یکی از پیچیده‌ترین اشکال جنگ‌ها شناخته می‌شود. این نوع جنگ، با به‌کارگیری از ابزارهای مختلف و روش‌های نظامی و غیرنظامی تلاش می‌کند تا دشمن را در ابعاد گوناگون تحت‌فشار قرار دهد. همچنین، با استفاده از فناوری‌های نوین، دیپلماسی فریب‌دهنده، انتشار اطلاعات نادرست و اقدامات اقتصادی شناخته می‌شود. این پژوهش به دنبال پاسخ به این پرسش است که چگونه می‌توان اصول حکمرانی را به‌گونه‌ای ترسیم و تقویت کرد که در مواجهه با جنگ ترکیبی، کارآمدی و مقاومت نظام حکمرانی حفظ شود؟ فرضیه پژوهش این است که اگر اصول حکمرانی به کمک فناوری‌های نوین، همکاری با دیگر کشورها و ایجاد سازوکارهایی برای تاب‌آوری داخلی در برابر تهدیدات جنگ ترکیبی تقویت شود، نظام حکمرانی می‌تواند در برابر تهدیدات حاصل از آن، مقاومت بیشتری داشته باشد. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که نظام‌های حکمرانی که اصول خود را باتوجه‌به تغییرات و تهدیدات موجود بروز رسانی کرده، در مقابله با تهدیدات مقاوم‌تر بوده و تأثیر کمتری پذیرفته‌اند. همچنین؛ تبادل اطلاعاتی با دیگر کشورها و نهادهای بین‌المللی و استفاده از فناوری‌های نوین اطلاعاتی موجب تأثیرپذیری کمتری در مقابله با تأثیرات این نوع جنگ می‌شود. روش مورداستفاده در این مقاله، آینده‌پژوهی و سناریونویسی و مبنای نظری آن واقع‌گرایی نئوکلاسیک است و برای جمع‌آوری داده‌ها از اسناد به‌روز و معتبر بهره گرفته شده است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


الف. منابع فارسی
 
بابویی، محمود، ذوالفقاری، حسین، رادان، احمدرضا و بیات، بهرام (1401). نقش مؤلفه‌های اطلاعات و امنیت در تعامل مدیریت بحران‌های امنیتی، امنیت ملی، سال دوازدهم، شماره 46، زمستان، صص 32-7.
بقایی، کوروش، رجب‌پور، مجید و پرواس، سید رضا (1395). "چیستی و چرایی جنگ ترکیبی، اشتباهی تکراری"، علوم و فنون نظامی، سال دوازدهم، شماره 37، پاییز، صص 110-91.
پورحسن، ناصر (1396). مولفه های جنگ هیبریدی عربستان سعودی علیه جمهوری اسلامی ایران 2015-2017 ، جستارهای سیاسی معاصر، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، سال هشتم، شماره 4، صص 46-27.
جعفری، محسن و اسدی، فاطمه (1397). بررسی ابعاد حقوقی جنگ سایبری با نگای به قواعد حاکم بر مخاصمات مسلحانه بین المللی، فصلنامه مطالعات علوم سیاسی، حقوق و فقه، دوره چهارم، شماره 1.
جعفری‌نیا، عباس، اخباری، محمد و مرادیان، محسن (1398). تحلیل شاخص های قدرت نظامی واحدهای سیاسی-جغرافیایی در عرصه نظام بین الملل، نگرش های نو در جغرافیای انسانی، سال یازدهم، شماره3، تابستان، صص 465-445.
خزایی، س.؛ محمودزاده، ا.(1392)، آینده‌پژوهی. اصفهان: پارس ضیاء.
خلف رضایی، حسین (1392). حملات سایبری از منظر حقوق بین الملل(مطالعه موردی: استاکس نت)، مجلس و راهبرد، سال بیستم، شماره 73، بهار.
دهقانی فیروزآبادی، سید جلال (1390)، واقع گرایی نوکلاسیک و سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران، فصلنامه سیاست خارجی، شماره2، تابستان.
رامک، مهراب و محمدی، علی (1399). ارائه مدل مفهومی همکاری های بین المللی با رویکرد تقویت دفاع سایبری کشور(براساس نظریه پردازی داده بنیاد)، امنیت ملی، سال دهم، شماره37، پاییز، صص 42-7.
رستمی، علی، پرتوی، محمدتقی و زرین کلاه، حسین (1400). عوامل امنیتی مؤثر در بروز جنگ ترکیبی توسط گروه‌های تارشگری در غرب آسیا، مطالعات جنگ، سال سوم، شماره نهم، تابستان، 93-117. 
رضایی، علیرضا و ترابی، قاسم (1401). تبیین مفهومی و محتوایی جنگ های نوین در عرصه روابط بین الملل، راهبرد سیاسی، سال ششم، شماره1، پیاپی20.بهار.
ریاضی، وحید، اکبری، علی، باجلانی، صفدر و اکبری، حسن‌رضا (1400)، معرفی مؤلفه‌ها و ابزارهای جنگ ترکیبی آمریکا علیه ج.ا.ایران، راهبرد دفاعی، سال نوزدهم، شماره 73، بهار.
شفیعی نیا، شفیع (1395). جامعه اطلاعاتی و امنیت داخلی، تهران، دانشگاه عالی دفاع ملی، تقریرات درسی.
عبدالحسین‌زاده، محمد (1399). تبیین مفهوم شفافیت و کاربرد آن در عرصه حکمرانی و اداره امور دولتی، سیاست های راهبردی و کلان، دوره هشتم، شماره 2، تابستان، 206-178.
قادری کنگاوری، روح‌الله (1401). جنگ ترکیبی آمریکا علیه جمهوری اسلامی ایران به روایت دیپلماسی و مذاکره؛ از دیپلماسی اجبار تا بازدارندگی اطلاعاتی، مطالعات راهبردی آمریکا، سال دوم، شماره8، صص 47-11.
کلانتری، فتح ا... (1396). روش های اجرای جنگ هویتی علیه ج.ا.ایران و روش های مقابله با آن،راهبرد، سال 7، شماره 28، صص 108-85.
کورنیش، ا. (2004)، برون‌یابی آینده. مترجم، سیاوش ملکی فر، تهران: نماد - نیما، 1388.
گریفتس، مارتین (1391)، نظریه روابط بین‌الملل برای سده بیست و یکم، ترجمه علیرضا طیب، تهران، نشر نی.
متفکر، حسین (383)، جنگ روانی، تهران، پژوهشکده تحقیقات اسلامی نمایندگی ولی فقیه در سپاه.
همت، حمید (1394). شناسایی نقش و کارکردهای اقتدار اطلاعاتی در دفاع همه جانبه، علوم و فنون نظامی، سال یازدهم، شماره34، زمستان، صص 56-39.
 
 
 
ب. منابع انگلیسی
 
Gardner,Hall. (2015). Hybrid warfar: Iranian and Russian Versions of "Little Green Men" and contemporary Conflict. NATO Defense Collage,Rome.
Harrison, Mark(2023). Economic Warfare: Lessons from Two World Wars,Warwick, No: 1471, 8 September2023. Available in: https://warwick.ac.uk/fac/soc/economics/research/workingpapers/2023/twerp_1471_-_harrison.pdf.
Huber,Tomas(2014), The Report of United Stats Army Special Operations Command, New York, Department of U.S.A.  
Huovinen,p. (2011).Hybrid warfare Just a twist of compound warfare: Views on warfare form the United States Aremed Forces Perspective. Helsinki: National Defense Universty.
James Andrew Lewis,2022, Cyber War and Ukraine,Center for Strategic and International Studies, available in: https://www.csis.org/analysis/cyber-war-and-ukraine.
James J. F. Forest, PhD,2021, Political Warfare and Propaganda An Introduction, Journal of Advanced Military Studies vol. 12, no. 1,Spring 2021.www.usmcu.edu/mcupress, https://doi.org/10.21140/mcuj.20211201001.
Jasper,scott and keith Alexander(2020), Russian Cyber oprations; Coling the Boundaries of conflict. Georgetown University Press, 2020.JSTOR,www.jostor.org/stable/g.ctv1169bjk.Accessed 2020.
Käihkö, Ilmari(2021). The Evolution of Hybrid Warfare: Implications for Strategy and the
Lewis,Andrew(2022),Cyber War and Ukraine" Center for strategic International studies(CSIS), Avalibale: https://www.csis.org/analysis/cyber-war-and-uraine.
Military Profession, The US Army War College Quarterly: Parameters, Volume 51 Number 3.Fall 8-25-2021. https://press.armywarcollege.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=3084&context=parameters.
Munich Security Conference. (2015). Munich Security Report 2015: Collapsing Order, Reluctant Guardians? Munich Security Conference.
Rev.1 (2005), www. unisdr. Org /2005 /wcdr /intergover /official-doc/L-docs/Hyogodeclaration-
Scott, Len(2004). Secret Intelligence, Covert Action and clandestince Diplomacy. Intelligance and National Security,Vol.19.Issue.2.
Simmie James and Martin Ron, The economic resilience of regions:towards an evolutionary approach [Journal] // Cambridge Journal of Regions, Economy and Society. - 2010. - pp. 27-43.
 United Nations Development Programme. (1997). Governance for sustainable human development. UNDP.
United Nations. (2020). Principles of effective governance for sustainable development. Retrieved from https://www.sdg16hub.org/system/files/2020-08/booklet%20-%20Principles%20of%20Effective%20Governance%20for%20Sustainable%20Development.pdf.
Vailliant, Bethany &  Ajir, Media(2020). The Case for the Sixth Domain of War: Psychological Warfare in the Age of Advanced Technology, Global Security and Intelligence Studies • Volume 5, Number 1 • Spring / Summer 2020.
Walt,S.M. (1990),The origins of alliance:Cornell University press.
 
 
وب‌سایت‌ها