ماهیت فعالیت جنگجویان خارجی و مسئولیت دولتها از منظر حقوق بین الملل

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 عضو هیات علمی دانشگاه

2 عضو هیات علمی دانشگاه امام حسین

3 عضو هیات علمی دانشگاه آزاد

10.22080/jpir.2024.25753.1336

چکیده

روند رو به رشد جنگجویان خارجی و حضور گسترده آن‌ها در سراسر جهان با قابلیت بالای انجام عملیات تروریستی، ضرورت مقابله بین‌المللی دولت‌ها را نشان می‌دهد. هدف این مقاله بررسی مسئولیت دولت‌ها در قبال حضور جنگجویان خارجی نسبت به تعهدات بین‌المللی با استفاده از روش توصیفی و تحلیلی و بهره‌مندی از منابع کتابخانه‌ای می‌باشد. تفاوت اساسی جنگجوی خارجی و مزدور در پیوستن به گروه‌های مسلح تفاوت در انگیزه آنها است، اگر انگیزه پیوستن افراد به گروه‌های مسلح بهره-مندی از امتیازات مادی، مانند پول باشد به آن‌ها مزدور و اگر انگیزه پیوستن ایدئولوژیکی، دینی و یا قومی باشد به آنها جنگجوی خارجی گفته می‌شود. سوال اصلی پژوهش این است که ماهیت فعالیت جنگجویان خارجی چیست و با توجه به اسناد موجود، دولت‌ها در صورت نقض تعهدات و ارتباط با جنگجویان خارجی از چه حقوق، تکالیف و مسئولیت‌هایی برخوردار می‌باشند؟ یافته‌ها نشان می‌دهد، وجود جنگجویان خارجی در مخاصمات مسلحانه بی‌ثباتی دولت‌ها، گسترش تروریسم و قاچاق تسلیحات را در پی خواهد داشت. از آنجایی که جنگجویان خارجی غیرقابل کنترل بوده و پاسخگوی اعمال خود نیستند می‌تواند نظم جهانی را دچار اختلال کند و در مواردی به تهدیدی علیه صلح و امنیت بین‌المللی تبدیل گردد. لذا حقوق بین‌الملل از دولت‌ها می‌خواهد، منافع قانونی و حقوقی دولت‌های دیگر را رعایت کنند. در غیر این صورت دولت‌های متخلف در قبال حقوق بین‌الملل و تعهداتی که در این زمینه در سطح عدم دخالت و حفظ امینت بین‌المللی، مسئولیت داشته و در صورت وارد شدن خسارت به دولت‌های دیگر یا تبعه آن کشورها، ملزم به جبران خسارت هستند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


  • ابوالفتحی، رافت؛ (1394). بررسی ماهیت، فعالیت و مسؤولیت جنگجویان خارجی در روابط بین­الملل، پایان‌نامة رشتة حقوق گرایش: حقوق بین­الملل.

    • العفیفی، میاده؛ (2014). المقاتلون الاجانب وحشیه عابره للحدود؛ المرکز الاستشاری للدراسات والتوثیق؛ العدد 46520،
    • افضلی، رسول؛ (1396). دولت مدرن در ایران، چاپ اول، تهران: نشر دانشگاه مفید.
    • پژوهشگاه حوزه و دانشگاه؛ (1379). اسلام و حقوق بین الملل عمومی ، تهران، سمت، ص۴۱۱-۴۲۸
    • حبیبی مجنده, محمد. (1395). جنگجویان خارجی در خاورمیانه و تعهدات دولت مبدأ.فصلنامه آفاق امنیت (32)9.
    • راعی، مسعود؛ (1388)، کنترل کلی یا کنترل مؤثر عاملی برای تحقق مسؤولیت بین‌المللی دولت‌ها، فصل‌نامة حقوق، مجلة دانشکدة حقوق و علوم سیاسی، دورة 39، شمارة 3، پاییز: 151-164.
    • روسو، شارل؛ (1347)، حقوق بین الملل عمومی، ترجمه محمد علی حکمت، دانشگاه تهران، تهران، جلد اول.
    • سال‌نامة کمسیون حقوق بین‌الملل؛ (1975)، جلد 2، شمارة 16.
    • سعیدی، مجید، لهراسبی، امیر؛ (1397)؛ بررسی مشروعیت یا عدم مشروعیت حضور نیروهای خارجی در سوریه در پرتو اصول حقوق بین‌الملل (با تأکید بر حضور نظامی جمهوری اسلامی ایران)، چهارمین کنفرانس پژوهش‌های علوم انسانی در ایران، دانشگاه تهران.
    • سلیمان زاده، احمدرضا؛ (1393)؛ مسؤولیت بین‌المللی دولت؛ پژوهشکدة باقرالعلوم.
    • ضیائی بیگدلی، محمدرضا؛ (1393)، حقوق بین‌الملل عمومی، چاپ چهل و نهم، تهران: انتشارات گنج دانش.
    • ضیایی بیگدلی، محمدرضا؛ (1386)، حقوق بین‌الملل عمومی، چاپ 35، تهران: گنج دانش.
    • طباطبائی نژاد، سید محمد، کاظمی، محمود؛ (1398). تعامل حقوق عمومی و خصوصی در مورد مسئولیت مدنی، مطالعات حقوق خصوصی 49(4)، 697-716.
    • عبد الرسول, عبد الرضا, جابر شوکة ؛ (2016) ظاهرة الارهاب المتعدد الجنسیات ومسوؤلیة الدولة عن رعایاها18:52:52 :.
    • فرشاسعید، پرویز، جلالی، محمود؛ (1401). مسئولیت بین ‏المللی دولت­ها در قبال حملات سایبری عوامل غیردولتی، حقوق فناوری­های نوین، 3(6) و 17.
    • فقیه حبیبی، علی؛ (1395)، مسئولیت بین‌المللی دولت‌ها ناشی از خسارت زیست‌محیطی از جنگ؛ فصلنامه علمی –ترویجی مطالعات بین‌المللی پلیس، سال ششم، شماره 26، 134-97.
    • گرشاسبی، رضا و علی کریمی مله؛ (1394)، بررسی چرایی پیوستن جنگجویان خارجی به داعش، فصلنامه علمی-پژوهشی پژوهش‌های سیاسی جهان اسلام، انجمن مطالعات جهان اسلام، دوره ۵، شماره ۱
    • کریمی­نیا، محمدمهدی؛ (1389)، مسئولیت دولت‌ها در قبال خسارت‌های معنوی؛ فصلنامه معرفت، شماره 38
    • لیون الکساندر سیسیبانوس، (1386)، مسئولیت دولت در عدم پیشگیری و مجازات جنایت بین‌المللی؛ مترجم: هنجنی، سید علی؛ مجله تحقیقات حقوقی؛ شماره 46
    • مستقیمی، بهرام، طارم سری مسعود؛ (1377). مسئولیت بین‌المللی دولت با توجه به تجاوز عراق به ایران، انتشارات دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران، چاپ اول.
    • وایت، ام.جی؛ (.1384).سیاست و حکومت و ایالات متحده، قربانعلی گنجی،تهران: قومس
    • هنجنی, سیدعلی, فرهادنیا, سعید؛. (1397). بررسی مسئولیت بین المللی دولت­ها در قبال اعمال گروههای تروریستی.فصلنامه تحقیقات حقوقی.21(84) ، 90-71.
    • یوسفی، افشین؛ علیرضا آرش پور، مسعود راعی دهقی؛ (1397)، پدیده جنگجویان خارجی از منظر حقوق بین‌الملل، فصلنامه تحقیقات حقوقی بین‌المللی، دوره 11، شماره 41، صفحات 126-93
    • Forcese & A. Mamikon (2015), “Neutrality Law, Anti-Terrorism, and Foreign Fighters: Legal Solutions to the Recruitment of Canadians to Foreign Insurgencies”, the University of British Columbia Law, p 32. https://commons.allard.ubc.ca/cgi/viewcontent.cgi?article=1135&context=ubclawreview
    • Oberleitner, Gerd)2020), “Human rights in armed conflict”, Human Rights in Armed Conflict Law,  Practice, Policy, pp. 1 – 8  DOI: https://doi.org/10.1017/CBO9781316103869.003
    • Hennessy (2012), “The Phenomenon of Foreign Fighters in Europe”, Background Note, International Centre for Counter-Terrorism – The Hague, July 2012

    https://journals.indexcopernicus.com/api/file/viewByFileId/848382

    • Malet (2013), Foreign Fighters: Transnational Identity in Civil Conflicts, Oxford University Press (OUP). 272 Pages ISBN: 9780199939459
    • Kraehenmann, Sandra (2014), Foreign fighters under international law,
      Academy Briefing ; No. 7, Record ID 295212

    https://repository.graduateinstitute.ch/record/295212?ln=en&v=pdf

     

    • Hegghammer (2017), “Should I Stay or Should I Go? Explaining Variation in Western Jihadists’ Choice between Domestic and Foreign Fighting “, American Political Science Review, vol. 107, No 1.

    DOI:10.1017/S0003055412000615