چین و منازعه اعراب و اسرائیل؛ از حمایت گرایی ایدئولوژیک تا موازنه سازی منطقه‌ای

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 عضو هیئت علمی گروه علوم سیاسی دانشگاه شیراز

2 کارشناسی ارشد روابط بین الملل

10.22080/jpir.2024.27192.1379

چکیده

تأسیس رژیم اسرائیل در قرن بیستم در منطقه خاورمیانه موجب شکل‌گیری منازعه‌ای طولانی بین این رژیم و کشورهای عربی، بویژه فلسطین و اسرائیل شد که جدای از تبدیل این منازعه به طولانی‌ترین بحران تاریخ، قدرت‌های بزرگ را نیز در برهههای زمانی مختلف به موضع‌گیری و به عبارتی تعیین نسبت خود با این منازعه واداشته است. بر همین اساس سیاست‎های چین به مثابه یکی از قدرت‎های بزرگ در قبال منازعه فوق‎الذکر در طیفی از حمایت‎گرایی ایدئولوژیک قبل از دهه 1980 تا موازنه‎سازی منطقه‎ای بعد از دهه 1980 جهت‎دهی شده است. در همین راستا سئوال اصلی پژوهش حاضر این است که مواضع چین در قبال این منازعه چگونه بوده است؟ فرضیه پژوهش بیانگر این است که با عنایت به تأثیرپذیری از عوامل مختلف سیاسی، نظامی، ایدئولوژیک، اقتصادی و ... سیاست های عملگرایانه شاخص اصلی مواجهه چین در قبال این منازعه بوده است. یافته‌های پژوهش که بر اساس رویکرد توصیفی - تبیینی حاصل‌شده است بیانگر این است که چین تا قبل از دهه ۱۹۸۰ با تأثیرپذیری از عنصر ایدئولوژی، ضمن دفاع از آرمان فلسطین، چندین نوبت اسرائیل را محکوم کرد، اما از دهه ۱۹۸۰ به بعد با تمرکز بر اقتصاد در سیاست خارجی چین، این کشور ضمن برقراری روابط دیپلماتیک با اسرائیل و حفظ ارتباط با اعراب، سیاست موازنه سازی میان طرفین منازعه را در پیش گرفت. این پژوهش در چارچوب نظریه موازنه قوا، سیاست ها و عوامل تأثیر گذار بر مواضع چین در قبال این منازعه را در دو برهه قبل و بعد دهه 1980 مورد تجزیه و تحلیل قرار داده است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


  1. احمدی، حمید و خوش‌بین، ملیحه (1393)، «کاربست نظریه و موازنة قوا در تبیین دلایل ناکامی انقلاب مشروطه با برجسته‌سازی نقش روسیه»، فصل‌نامة سیاست بین‌الملل، سال 2، شمارة 2: 5.

    1. ارغوانی پیر سلامی، فریبرز و میراحمدی، سعید (1398)، «تبیین سیاست موازنه‌سازی منطقه‌ای چین در خاورمیانه»، فصل‌نامة علمی سیاست جهانی، دورة 8، شمارة 2: 148-145.
    2. آقایی، سید داوود و سازمند، بهاره و شریعتی نیا، محسن و قهرمانی، محمدجواد (1399)، «بررسی اصول و اهداف سیاست خارجی چین»، خانة اندیشمندان علوم انسانی: 5-2.
    3. تارخ، عبدالحمید (2023). جنگ سال 1967 اعراب و اسرائیل، مجلة جنگاوران: 3-1.
    4. ترابی، قاسم (1390)، «مقایسة استراتژی انرژی چین و آمریکا؛ با تأکید بر منطقة خاورمیانه»، فصل‌نامة مطالعات منطقه‌ای، سال 12، شمارة 3: 21.
    5. جودکی، حسین و فلاحی سیف‌الدین، علی (1397)، «تشریح محورهای منازعه بین رژیم اسرائیل و فلسطین»، مجلة بین‌المللی پژوهش ملل، دورة 4، شمارة 39: 43-41.
    6. 7. چگنی زاده، غلامعلی (1392)، «موازنة قوا و روابط راهبردی چین با ایالات متحده آمریکا»، فصل‌نامة روابط خارجی، سال 5، شمارة 4: 228.
    7. دوئرتی، جیمز وگراف، فالتز (1372)، نظریة متعارض در روابط بین‌الملل، ترجمة علیرضا طیب و وحید بزرگی: نشر قومس.
    8. دهقانی، محمود، گزارش راهبردی مرکز تحقیقات استراتژیک، تأملی در روابط تل‌آویو و پکن، مرکز تحقیقات استراتژیک.
    9. سازمند، بهاره و ارغوانی پیر سلامی، فریبرز (1397)، سیاست خارجی جهانی و منطقه‌ای چین در قرن بیست و یکم: انتشارات دانشگاه تهران.
    10. سازمند، بهاره و عظیمی، ابوالفضل و نظری، علی‌اکبر (1389) «نظریة موازنة قدرت کنت والتز: نقد و بررسی کارآمدی آن در عصر حاضر»، فصل‌نامة روابط خارجی، سال 2، شمارة 4: 259-257.
    11. سازمند، بهاره و نوروزی، حسین (1400)، «اهداف و ابعاد رقابت آمریکا و چین در خاورمیانه»، خانة اندیشمندان علوم انسانی: 5-1.
    12. شاهنده، بهزاد (1378)، «سیاست خارجی چین در آسیای مرکزی و قفقاز»، مجلة سیاست دفاعی، شمارة 29 و 30: 95.
    13. شیخ‌الاسلامی، محمدحسن و پاکدل مجد، مصطفی (1400)، «تحول جایگاه راهبردی موازنه‌سازی در سیاست خارجی چین؛ جستاری در سه بازه زمانی (1300 تا 1800)، جنگ سرد و سرد»، روابط خارجی، سال 13، شمارة 1: 21،12.
    14. گزارش کنفرانس حقوق‌دانان عرب در الجزایر (1350). مسألة فلسطین، ترجمة اسدالله مبشری چاپ دوم، انتشارات خوارزمی:10-3
    15. محمد صالح، محسن (1394)، قضیة فلسطین، ترجمة صالح گل عنبری و یوسف رضازاده: نشر وزارت امور خارجه.
    16. هیوود، آندره (1398). سیاست جهانی، جلد اول، ترجمة سید مسعود موسوی شفائی: نشر سمت.

    18.Ayyadi, Islam & Kamal,Mohammed(2016),» China-Israel Arms Trade And Copration History And Policy Implications «,Asian affairs,p.260.

    19.Baum,Noa(2013),» Historical Time Line for Israel/Palestine «,pp.1-5.

    20.Burton,Guy(2020),China and Middle East Conflicts, Retbinking Asia and international Relation,p 175.

    21.Chen,Yiyi. (2012,China’s Relationship with Israel:Opportunities and Challenges, Perspective from China,p.278

    22.DanielJ, Samet(2021), Israel’s China Problem,”The National Interest,p.80.

    23.Degang.Sun & Zoubir,Yahia(2017),» China’s Participation in Conflict Resolution in the Middle East and.North Africa:A Case of QuasiMediation Diplomacy? «Journal of Contemporary China,p.1.

    24.Evron,Yoram(2019),» The Challenge of Implementing the Belt and Road Initiative in the Middl East:Connectivity Projects under Conditions of Limited Political Engagement «China Quarterly,pp.196-216.

    25.Efraim,Inbar. (2020).Israel’s Pivot from Europe to Asia,” in Robert O.Freedman(ed.) ,Israel Under Netanyahu: Domestic Politics and Foreign Policy(London: Routledge),p.254.

    26.Fahmy,Nabil)2017),Palestine,an Arab Issue,pp.1-2.

    27.Kegley, Charles W. & Wittkopf, Eugene R. (2005), World Politics: Trendsand Transformation, Wadsworth Publishing.

    28.Ko,Sung-bin(2001),China’s pragmatism as a grand national development strategy: historical legacy and evolution,pp.35-37.

    29.Kumaraswamy,P,R(1998),China and Israel: Normalisation and after,pp.266-270.

    30.Rynhold,Jonathan(1998),China and the Middle East,pp458-461.

    1. Scobell, Andrew and Nader, Alireza (2016). China in the Middle East:The Wary Dragon (CA, Santa Monica: Rand Corporation)pp.7-21.

    32.Shai,Aron(2014),The Evolution of Israeli-Chinese Friendship «The S.Daniel Abraham Center for International and Regional Studies,TelAviv University,Research Paper, (7),pp.25-30.

    33.Shichor,Yitzhak(2015),» Striking When the Iron is Cold: Moshe Sharett and Sino-Israeli Relations «Israel Studies,pp.102-130.

    34.Steve,Yetiv &  Chunlong,Lu(2007), «China,Global Energy,and the Middle East «, Middle East Institute,pp.201-202.

    35.Xian, Xiao(2018), «The ‘Belt and Road Initiative’ and China-Israeli Relations «, Journal of Middle Eastern and Islamic Studies,pp.1-23.

    36.Xiaoxing,Han(1993),» Sino-Israeli Relations «,Journal of Palestine Studies,pp.67-68.