سیاست خارجی روسیه در قبال آسیای مرکزی (2020-2000)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه معارف اسلامی دانشگاه صنعتی کرمانشاه، کرمانشاه، ایران

2 دانش آموخته دکتری روابط بین‌الملل دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران

10.22080/jpir.2024.28118.1408

چکیده

پس از به قدرت رسیدن پوتین و تاکید وی بر مفهوم "جهان چندقطبی" که به تسلط روسیه در قلب اوراسیا اشاره دارد؛ بار دیگر آسیای مرکزی بعنوان حوزه نفوذ و حیات خلوت روسیه مورد توجه قرار گرفت. در حالی که روسیه مصمم است که نفوذ خود را در "خارج نزدیک" تقویت کند، عدم قطعیت های جدیدی در برابر کشورهای بی ثبات آسیای مرکزی قرار دارد. سیاست خارجی روسیه در دوران ریاست جمهوری پوتین، با تأکید ویژه ‌بر روابط آن با غرب، موردتوجه بسیاری از تحلیلگران و محققان روابط بین‌الملل قرارگرفته است. برای بحث در مورد این مسائل، مقاله به دو بخش عمده تقسیم می‌شود: 1) جایگاه آسیای مرکزی در سیاست خارجی روسیه و 2) ابزار اصلی مسکو در دستیابی به اهداف استراتژیک. هدف مقاله حاضر، بررسی سیاست خارجی روسیه در قبال منطقه آسیای مرکزی طی سال‌های 2000 تا 2020 است. مقاله با استفاده از رویکرد ژئوپلیتیک تلاش می‌کند به این سوال پاسخ دهد که ولادیمیر پوتین در آسیای مرکزی چه اهداف استراتژیکی را دنبال کرده و آیا موفق به تحقق آنها شده است یا خیر. فرضیه اصلی مقاله این است که ملاحظات ژئوپلیتیکی در کنار عواملی چون مسائل امنیتی و سیاست‌های خاص هر کشور، عناصر کلیدی رویکرد روسیه به آسیای مرکزی هستند.در نهایت مقاله به این نتیجه می رسد که روسیه در کوتاه‌مدت مهم‌ترین قدرت خارجی در آسیای مرکزی باقی خواهد ماند، اما با رشد نفوذ چین در حوزه‌های سیاسی و امنیتی، ممکن است نقش روسیه به چالش کشیده شود. روش مقاله ترکیبی از تحلیل کیفی، رویکرد تاریخی است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

مراجع

سنایی، مهدی؛ عطری سنگری، فاطمه(1390). مقایسه تحلیل سیاست خارجی ایران و روسیه در آسیای مرکزی، مطالعات اوراسیای مرکزی، 4(9)، 21-38.
سیمبر، رضا؛ رضاپور، دانیال(1398). واکاوی سیاست های ژئوپلیتیکی روسیه در قبال آسیای مرکزی با تاکید بر عامل چین، سیاست و روابط بین‌الملل، 3(6)، 137-165.
سیمبر،رضا؛ پادروند، مهدی(1397). چالش های سیاست خارجی روسیه در آسیای مرکزی، مطالعات آسیای مرکزی و قفقاز، 24(101)، 57-85.
فرجی راد، عبدالرضا؛ شعبانی، مریم(1392). سیاست روسیه در منطقه آسیای مرکزی و قفقاز و چالش های فراروی آن پس از جنگ سرد، جغرافیای سرزمین، 10(39)، 3-20.
کوزه گر کالجی، ولی(1396). سیر تحول گفتمانی فدراسیون روسیه در منطقه آسیای مرکزی؛ از گفتمان یورو آتلانتیسم تا قدرت بزرگ هنجارمند (1991-2016)، مطالعات آسیای مرکزی و قفقاز ، 23(97)، 175-206.
مرادی، سید مهدی؛ خیری، مصطفی(1395). انتخاب عقلانی و رجحان های فدراسیون روسیه در آسیای مرکزی، مطالعات آسیای مرکزی و قفقاز، 22(96)، 100-126.
 “Kazakhstan poised to rival Russia over Central Asian fuel market,” Reuters, June 6, 2018, https://www.reuters.com/article/kazakhstan-russia-oil/kazakhstan-poised-to-rival-russiaover-central-asian-fuel-market-idUSL5N1T81ZY.
Anders Åslund, Martha Brill Olcott, and Sherman Garnett, Getting it Wrong: Regional Cooperation and the Commonwealth of Independent States (Washington, D.C.: Carnegie Endowment for International Peace, 1999), p. 112. 
Andrew Kramer, “In Russia, Exile in Comfort for Leaders Like Assad,” New York Times, Dec. 28, 2012, https://www.nytimes.com/2012/12/29/world/europe/in-barvikha-russia-leaders-like-assad-find-haven.html
Ari, Tayyar (2013). Uluslararası Iliskiler Teorileri Catısma, Hegemonya, Isbirligi (International Relations Theories Conflict, Hegemony, Cooperation). Bursa: MKM Yayincilik.
Ariel Cohen, The Future of Russia’s Involvementin Central Asia, Central Asia Policy Forum No. 3, December 2012
Baizakova, Zhulduz (2017). “Border Issues in Central Asia: Current Conflicts, Controversies and Compromises”. UNISCI, No. 45. Available at: http://dx.doi.org/10.5209/RUNI.57292. (Accessed: 20.05.2019).
Bowker, Mike and Ross, Cameron (1999). Russia After the Cold War. Edenborough: Pearson Education Limited.
Chris Rickleton, “Kyrgyzstan: Russian Firm Wins Rights to Disputed Gold Field,” Eurasianet, May 5, 2015, https://eurasianet.org/kyrgyzstan-russian-firm-wins-rights-to-disputed-gold-field
Concept of the Foreign Policy of the Russian Federation, 18 February 2013, https://www.mid.ru/en/foreign_policy/official_documents/-/asset_publisher/CptICkB6BZ29/content/id/122186
Cooley, Alexander and Laruelle, Marlene, (2013), “The changing logic of Russian strategy in Central Asia”, PONARS Eurasia Policy Menu No 260, August.
Deirdre Tynan and David Trilling, “Visits of Turkmen, Iranian Leaders Put Columbia University in the Spotlight,” Eurasianet, Sept. 25, 2007, https://eurasianet.org/visits-of-turkmen-iranian-leaders-put-columbia-university-in-the-spotlight
Dougherty, James E. and Pfatzgraff Robert L. (1990). Contending Theories of International Relations a Comprehensive Survey. New York: Harper Collins Publishers.
Duarte, Paulo (2017). Russia’s Eurasian Dream: The Original Sin Revisited. International Policy Digest. Available at: https://intpolicydigest. Org/2017/10/19/ussia-s-eurasian-dream-original-sin-revisited/. (Accessed: 04.04.2019).
Federal Migration Service, Statistical information on foreign nationals in the territory of the Russian Federation, accessed 26 January 2015, http://www.fms.gov.ru/about/statistics/data/details/54891/.
Fettewis, Christopher J. (2006). Eurasia, the “World Island”: Geopolitics and Policymaking in the 21st Century”. Global Research Summer 2000: 58-71.
Frear, Matthew and Mazepus, Honarata (2017). “A New Turn or More of the Same? A Structured Analysis of Recent Developments in Russian Foreign Policy Discourse”. Eu-Strat Working Paper Series No. 3. 
Gerard Toal, (2017). Near abroad: Putin, the west, and the contest over Ukraine and the Caucasus. Oxford University Press.
Górecki, Wojciech (2014). Ever Further from Moscow Russia’s Stance on Central Asia. Warsaw: Center for Eastern Studies. Available at https:// www.osw.waw.pl/sites/default/files/prace_48_ever_further_from_moscow_net.pdf (Accessed: 04.07.2019).
Gray, Colin S. (2005). In “Defence of the Heartland, sir Halford Mackinder and His Critics a Hundred Years on” in Global Geostrategy, Mackinder and the Defense of the West (ed. Brian Blouet). London: Routledge.
Harold, Sprout and Margaret Sprout (1965). The Ecological Perspective on Human Affairs with Special Reference to International Politics. Princeton, N.J: Princeton University Press.
Hess, Maximilian. (2020). Russia and Central Asia: Putin's Most Stable Region?. Orbis, 64(3), 421-433.
-Hryniuk, Olga. “The Enduring Saga of Tajikistan's TALCO Dispute,” CIS Arbitration Blog, Jan. 15, 2018, www.cisarbitration.com/2018/01/15/the-enduring-saga-of-tajikistans-talcodispute/.
Jarosiewicz, Alexandra (2016). Perestroika the Nazarbayev Way: Crisis and Reforms in Kazakhstan. Center for Eastern Studies. Available at: https://www.osw.waw.pl/sites/default/files/pw_58_perestroika-the-nazarbayevway_net.pdf. (Accessed: 06.07.2019).
Korinman, Michael and Laughland, John (2008). Russia: A New Cold War? London: Vallentine Mitchell Academic Publishers.
Laruelle, Marlène (2009), “Russia in Central Asia: Old history, new challenges”, EUCAM, September.
Lo, Bobo (2015). Frontiers New and Old: Russia's Policy in Central Asia. IFRI.
Mackinder, Halford J. (2018). Democratic Ideals and Reality: A Study in the Politics of Reconstruction. Washington: National Defense University Press.
Mesbahi, Mohiaddin (1993). “Russian Foreign policy and security in Central Asia and the Caucasus”. Central Asia Survey 12(2): 181–215.
-Olcott, Martha B. (1996). Central Asia’s New States: Independence, Foreign Policy, and Regional Security. Washington D.C.: United States Institute of Peace Press. 
Perez Martin, Miguel A. (2017). A Water History of Central Asia. In Security and Human Right to Water in Central Asia. New York: Palgrave Pivot.
Russia's National Security Strategy to 2020,https://www.files.ethz.ch/isn/154915/Russia's%20National%20Security%20Strategy%20to%202020%20-%20Rustrans.pdf
Sencerman, Öncel (2018). “Russian Diaspora as a Means of Russian Foreign Policy”. Military Preview, March-April 2018: 40.
Smith, Dianne L. (1996). “Central Asia: A New Great Game?” Asian Affairs: An American Review 23(3): 147–175.
Spykman, Nicholas J. (1938). “Geography and Foreign Policy I”. American Political Science Review 32(1): 28-50.
Tian Shaohui, (2015). China, Russia agree to integrate Belt initiative with EAEU construction. http://www.china.org.cn/world/Off_the_Wire/2015-05/09/content_35527698.htm
Venier, Pascal (2010). “Main Theoretical Currents in Geopolitical Thought in Twentieth Century”. L’Espace Politique 12(3): 1-10.
Vladimir Paramonov and Aleksey Strokov,(2008). The Evolution of Russia’s Central Asia Policy, Advanced Research and Assessment Group,Central Asian Series.
Wojciech Gorecki,(2010). “Russia’s position on the events in Kyrgyzstan (April - June 2010),” OSW Commentary No. 38, 2010-07-27, Centre for Eastern Studies (Poland), https://www.osw.waw.pl/sites/default/files/commentary_38_0.pdf
ZHUNISBEK, Abulkhairkhan. (2019). Russia’s Policy in Central Asia during the Putin Era. Eurasian Research Journal, 1(2), 39-50.
Zvyagelskaya, Irina (2009). Formation of Central Asian States. Political Process. Moscow: Aspect Press.

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار