روابط فرامنطقه ای در پرتو ادراک ژئواکونومی: ارزیابی دیپلماسی انرژی چین با عربستان سعودی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 علوم سیاسی، دانشکده حقوق و الهیات، دانشگاه شهید باهنر کرمان

2 مدیریت دولتی، دانشگاه ذولتی مدیریت مسکو

3 علوم سیاسی، دانشکد حقوق و الهیات، انشگاه شهید باهنر کرمان

10.22080/jpir.2023.25644.1333

چکیده

دقت در وضعیت انرژی چین نشان می‌دهد که از یک‌سو تقاضای انرژی در این کشور به تبع رشد و توسعه‌ی اقتصادی آن به شدت در حال افزایش است و از دیگرسو به دلیل کمبود منابع داخلی، وابستگی این کشور به منابع بین‌المللی در حال افزایش است. به همین خاطر گسترش تعامل با کشورهای تولیدکننده انرژی مانند عربستان، می‌تواند زمینه را به سوی وابستگی متقابل فراهم آورد. در واقع عربستان به عنوان نخستین صادرکننده عمده نفت در جهان، نه تنها در دیپلماسی انرژی چین بلکه برای همه قدرت‌های بزرگ از جایگاهی والا برخوردار است. پژوهش حاضر درصدد است به واکاوی و بررسی جایگاه عربستان سعودی در دیپلماسی انرژی چین بپردازد. یافته‌های پژوهش حاکی از این است که چین به چند علت برای عربستان اهمیت ویژه‌ای قائل است: نخست اینکه عربستان شریکی قابل اعتماد برای مشتریان بوده است. دوم اینکه عربستان بزرگ‌ترین صادرکننده نفت تلقی می‌گردد. از سوی دیگر، این کشور بزرگ-ترین اقتصاد کشورهای عربی را داراست و درنهایت اینکه عضو بسیار تاثیرگذار در اوپک است. روش تحقیق در این پژوهش توصیفی-تحلیلی است و برای جمع‌آوری اطلاعات از منابع کتابخانه‌ای و اینترنتی استفاده شده است و به فراخور موضوع از آمارهای رسمی سازمان اوپک، بریتیش پترولیوم و صندوق پولی عربستان استفاده خواهد شد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


- آدمی، علی (1389)، «تأثیر انرژی بر گسترش همکاری­های ایران با شبه قاره (با تأکید بر خط لوله صلح)»، فصل­نامه مطالعات شبه قاره، سال 2، شماره 3: 28-7.
- اسکوبل، اندرو و نادر، علیرضا (2016)، «چین در خاورمیانه»، مجموعه مقالات چین: استراتژی­های آینده چین، مرکز بررسی­های استراتژیک ریاست جمهوری: 246-153.
- باگت، گاودات (1385)، «ژئوپولتیک جدید نفت ایالات متحده آمریکا، روسیه و عربستان»، ترجمه زهرا پیشگامی­فرد، فصل­نامه راهبرد، شماره 40: 233-252.
-بزرگمهری، مجید و میرزایی، مریم (1396)، «حضور چین در خلیج فارس؛ پیامدهای سیاسی و استراتژیک»، فصل­نامه تحقیقات سیاسی بین­الملل، شماره 31: 1-30.
- پاک­دامن، جعفر و حاجی میرزایی، محمدعلی (1385)، «بررسی تحولات و تجربیات شرکت­های ملی نفت و استراتژی آنان (1385)، با تمرکز بر شرکت ملی نفت چین؛ (CNPC,Sinopec,CNOOC)»، پژوهشکده اقتصاد انرژی.
- جکسون، رابرت و سورنسون، گئورک (1383)، درآمدی بر روابط بین­الملل، ترجمه مهدی ذاکریان و دیگران، چاپ اول، تهران: نشر میزان.
- سالاروند، معصومه (1394)، «مقایسه دیپلماسی انرژی ج. ا. ایران و عربستان سعودی در جذب سرمایه­گذاری خارجی در صنعت نفت و گاز (2013-2001) «، پایان­نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه شهید باهنر کرمان.
- سلامی، مهدی (1399)، «بررسی تأثیر متغیر اقتصاد نوین بین­الملل، براساس نظریه وابستگی متقابل»، مجله پژوهش و مطالعات علوم اسلامی، سال 2، شماره 19: 1-13.
- سلطانی، علیرضا و دیگران (1390)، «جایگاه انرژی در سیاست خارجی چین»، فصل­نامه علوم سیاسی و روابط بین­الملل، شماره 3: 197-229.
- سلیمی، حسین و رحمتی پور، لیلا (1393)، «بررسی مقایه­ای استراتژی انرژی چین و ایالات متحده امریکا و تأثیر آن بر جایگاه خلیج فارس»، فصل­نامه راهبردی سیاست، سال 3، شماره 11: 129-160.
- سیف­زاده، سیدحسین (1386)، نظریه­ها و تئوری­های مختلف در روابط بین­المللی فرد-جهانی، چاپ اول، تهران: دفتر مطالعات سیاسی و بین­المللی.
- فتاحی، شهرام و دیگران(1399)، «مناسبات سیاسی- اقتصادی چین و امریکا در بازی بزرگ قرن»، دو فصلنامه سیاست و روابط بین الملل، سال3، شماره5: 49-29
-کی­پور، جواد (1388)، «دیپلماسی انرژی و لزوم استفاده از آن برای تأمین منافع ملی ایران در جهان»، فصل­نامه روابط خارجی، سال 1، شماره 4: 162-140.
-متقی، ابراهیم و دیگران (1395)، «نقش منابع و اقتصاد انرژی در گسترش رقابت­های منطقه­ای ایران و عربستان»، فصل­نامه پژوهش­های روابط بین­الملل، دوره نخست، شماره 20: 15-35.
- مشیرزاده، حمیرا (1384)، تحول در نظریه­های روابط بین­الملل، تهران: انتشارات سمت.
- مصلی­نژاد، عباس و حق­شناس، محمدرضا (1391)، «جایگاه چین در اقتصاد انرژی خلیج فارس (با تمرکز بر جهوری اسلامی ایران)»، پژوهش­نامه علوم سیاسی، سال 8، شماره 1: 173-208.
-موسوی شفائی، مسعود و دارابی، گلتاب (1390)، «اهداف و ابعاد دیپلماسی انرژی چین»، فصل­نامه روابط خارجی، سال 3، شماره 4: 53-80.
- میرترابی، سعید و اسماعیلی، مصطفی (1391)، «بررسی و رتبه­بندی بزرگ­ترین بازیگران بازار نفت جهان»، فصل­نامه مطالعات خاورمیانه، سال 19، شماره 3: 133-144.
- واعظی، محمود (1386)، «الگوی آسیایی امنیت انرژی: مسیری برای همکاری»، فصل­نامه پژوهش، شماره 43: 15-32.
- والتس، کنث ن (1394)، نظریه سیاست بین­الملل، ترجمه روح­اله طالبی آرانی، تهران: نشر مخاطب.
- وحیدی راد، میکاییل (1392)،  «نظریه وابستگی متقابل و کاربست آن در تاریخ معاصر ایران»، فصل­نامه خردنامه، شماره 10: 99-114
- وکیلی، بهنام و دیگران (1398)، «ابتکار یک کمربند یک راه، نهادگرایی و دیپلماسی انرژی چین»، فصل­نامه تحقیقات سیاسی بین­المللی، شماره 41: 70-89.
-هیوز، لیندسی (1398)، چین در خاورمیانه: فاکتور ایران، ترجمه فرشته کندی و سمیرا غلام­زاده، مرکز بررسی­های استراتژیک ریاست جمهوری.
- یزدانی، عنایت­الله و اکبریان، علیرضا (1391)، «انرژی و روابط چین با خلیج فارس»، فصل­نامه سیاست، دوره 42: 334– 315.
 
 
 
 
-Al-Tamimi, Naser, (2012), China-Saudi Arabia Relations: Economic Partnership or Strategic Alliance? Durham University Library, United Kingdom
-Downs, Erica, (2011), “China-Gulf Energy RelationsCHINA AND THE PERSIAN GULF. Implications for the United States”, Edited by Bryce Wakefield and Susan L. Levenstein Woodrow Wilson International Center for Scholars, Washington, D.C.
-Energy Information Administration, 2008 inseption in 24/8/2014 -BP Statistical Review of World Energy, 2008
-International Energy Agency (IEA) (2020), World Energy Outlook 2006 (Paris Printing Office, 2020), p. 38.
-Keefer, Douglas ,John & Matthew B. Nelson, Kevin L. Schwartz, (2007), Rising in the Gulf: How China's Energy Demands Are Transforming the Middle East, Al Nakhlah, The Fletcher School Journal for issues related to Southwest Asia and Islamic Civilization Spring 2007
-Li, X., and Yuwen, Z, (۲۰۱٦), The Future of China's Diplomacy in the Middle East, Retrieved from The Diplomat, Available Online at: http://thediplomat.com
 the-future-of-chinas-diplomacy-in-themiddle-east/wayne M.Morrison, “China Economic Conditios”. Specialist in Asian Trade and Finance,
Congressional Research Service (December2012) p26
-Tiezzi, Shannon, “Chinese Nationals Evacuate Yemen on PLA Navy Frigate,” The Diplomat, March 30, 2015.
-The information in this paragraph comes from the following sources: Calabrese, 2005; Kemp, 2010, pp. 81–84; U.S. Energy Information
Administration,“Country Analysis Brief: China,” Washington, D.C., February 4, 2014; Alterman and Garver, 2008, p. 33.
-Yusheng Goa, H.E. (2008), China, India and the United States Competition for Energy Resources, The Emirates Center for Strategic Studies and Research (ECSSR),
-www.bp.com/ en/ home/ html