مطالعه نقش هژمونیک سازمان های بشردوستانه ایالات متحده آمریکا در عراق با تأکید بر رسانه های اینترنتی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه علوم اجتماعی و جامعه شناسی، دانشکده ادبیات، علوم انسانی و اجتماعی دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران

2 گروه علوم ارتباطات اجتماعی دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

10.22080/jpir.2023.24682.1316

چکیده

از نظر گرامشی جامعه مدنی به معنای سازمان ها و ابزارهایی است که سلطه از طریق آن‌ها در تمام حوزه های فرهنگ و اندیشه پراکنده می‌شود. هرچند بیشتر تعریف ها، سازمان های مردم نهاد را خارج از دولت و فعال در بخش خصوصی می دانند، بخش گسترده ای از فعالیت های آن ها در میان دولت های محلی، ملی و بین المللی است و علیرغم این که اقدامات این سازمان ها، ظاهراً دارای ماهیتی بی طرفانه و مردمی است، به نظر می رسد نوعی از آن ها دارای کارکرد ترویج ایدئولوژی هستند. در پژوهش حاضر سازمان های بشردوستانه آمریکایی در عراق به عنوان میدان پژوهش انتخاب گردیدند و در ادامه با استفاده از نظریه هژمونی گرامشی نشان داده شد چگونه این سازمان ها در نقش مروجان ایدئولوژی آمریکایی ظاهر شده و به عنوان روشنفکران ارگانیک با فعالیت در فضای جامعه مدنی، مشروعیت گروه سلطه را بازتولید می کنند. در این مطالعه با استفاده از روش تحقیق مطالعه اسنادی و تحلیل محتوای کیفی، بخش «درباره ما» دو سایت آمریکایی آژانس توسعه بین المللی آمریکا و سازمان غیرانتفاعی امیدست، که به مخاطبان عراقی خدمات ارائه می دهند؛ مورد مطالعه قرار گرفت. سپس نشان داده شد ایالات متحده در این رسانه ها با استفاده از بازنمایی فعالیت های خود، از طریق تمرکز بر مفاهیمی مانند تقویت جامعه مدنی، حمایت از صلح، اعتلای فرهنگی، ارتقای علمی و موضوعاتی از این دست، به اعمال هژمونی و سلطه فرهنگی در فضای جامعه عراقی می پردازد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


سعیدی، روح الامین (1396)، «روشنفکران ارگانیک، هژمونی آمریکایی و تهدید برای انقلاب اسلامی»، فصل­نامه پژوهش­نامه انقلاب اسلامی، سال 7، شماره 23: 42-21.
فاتحی، احمد و مهری بهار (1400)، «استعمار فرهنگی ایالات متحده امریکا در عراق مطالعه موردی صفحات فیسبوک آمریکایی»، نشریه مطالعات قدرت نرم، دوره 11، شماره 4: 270-243.
قنبری­سلحشور، محمدرضا و نادیا آقارضایی (1397)، «جنگ نرم علیه کشورهای مخالف هژمونی آمریکا (ویژه جنگ رسانه­ای علیه ایران)»، نشریه پژوهش­های راهبردی انقلاب اسلامی، سال 1، شماره 3: 94-55.
فلیک، اووه (1388)، درآمدی بر تحقیق کیفی، ترجمه هادی جلیلی، تهران: نشر نی.
کریمی، ایوب (1391)، «مفهوم هژمونی و امکان قدرت­یابی گفتمان­های حاشیه­ای»، فصل­نامه رهیافت­های سیاسی و بین‌المللی، دوره 7، شماره 29: 191-175.
کشوریان آزاد، محسن و سید علی منوری. (1399)، «دیاسپورا و واسازی حاکمیت دولت ملی در روابط بین‌الملل معاصر»، نشریه سیاست و روابط بین‌الملل، دوره 4، شماره 8.
محمدپور، احمد (1390)، روش تحقیق کیفی: ضد روش2، تهران: جامعه‌شناسان.
وازنی، بهرام و زهرا عبادی (1396)، «بررسی تأثیر قدرت نرم جمهوری اسلامی ایران بر اهداف و منافع راهبردی آمریکا در عراق نوین»، نشریه سیاست و روابط بین الملل، دوره 1، شماره 1، 118-101.
یوسفی­ارجمند، آرش (1385)، تحلیل محتوای کیفی مجالت علمی ودیدگاه‌های صاحب‌نظران باتوجه به مبانی نظری پویایی‌های علم، رساله کارشناسی ارشد، دانشگاه تهران.
 
 
 
 
ارفع صوتک (2016)، «من نحن»، (استرجع فی 19 مایو 2020). https://www.irfaasawtak.com/about-us
الحره (2020)، «من نحن»، (استرجع فی 26 تموز 2020). https:// www.alhurra.com/2020/02/26/نحن
الشمری، براء (2021)، «آلاف المنظمات غیر الحکومیه بالعراق: واجهات حزبیه ومشاریع تربّح» (استرجع فی 30 أکتوبر 2021).  www.alaraby.co.uk/politics/آلاف-المنظمات-غیر-الحکومیه-بالعراق-واجهات-حزبیه-ومشاریع-تربّح
أمم المتحده فی العراق (2011)، «لمحه عن العراق»، (استرجع فی 30 أکتوبر 2021):  https://www.uniraq.org/index.php?option=com_k2&view=item&layout=item&id=1078&Itemid=573&lang=ar#Corruption
دائره المنظمات غیر الحکومیه (2010)، «قانون المنظمات غیر الحکومیه رقم 12 لسنه 2010»، (استرجع فی 19 أکتوبر 2020) http://www.ngoao.gov.iq/ArticleShow.aspx
سعید، امنه و محمد فتحی (2015)، «الهیمنه الأمریکیه فی مطلع القرن الحادی والعشرین»، مجله قضایا سیاسیه جامعه النهرین، العدد 42، صص 155-184.
مکتب الأمم المتحده لتنسیق الشؤون الإنسانیه (2020)، «لمحه عامه عن الاحتیاجات الإنسانیه العراق»، (استرجع فی 30 أکتوبر 2021): https://reliefweb.int/sites/reliefweb.int/files/resources/Iraq_HNO_2020-Summary%5BAR%5D%20%282%29.pdf
 
 
Ahmad, Z., & Hopper, T., &
Wickramasinghe, D (2022), “From Minnow to Mighty: A hegemonic analysis of social accountability in BRAC - the world’s largest development NGO”, Critical Perspectives on Accounting, Vol. 87, No. 5. https://doi.org/10.1016/j.cpa.2022.102503
Al-Aloosy, Massaab (2022), “Perilous Growth: Bulging Population Endangers Iraq’s Future” https://agsiw.org/perilous-growth-bulging-population-endangers-iraqs-future/
Alshamry, Marsin (2022), “Postwar development of civil society in Iraq's mid-Euphrates region”
Carnoy, Martin (1984), The State and Political Theory, New Jersey: Princeton University Press.
Chalabi, H (2018), “The Role of NGOs in Iraq: Between Development and Politics”, The International Journal of Not-for-Profit Law, Vol. 20, No. 2.
Coipuram Jr, Thomas (2006), “Iraq: United Nations and Humanitarian Aid Organizations”, Library of
Congress, Congressional Research Service.
Cox, Robert (1981), “Social Forces, States and World Orders: Beyond International Relations Theory”, Millennium: Journal of International Studies, Volume. 10, No. 2, 126-155.
European Commission (2022), “2022 Annual Report on the Application of the EU Charter of Fundamental Rights” https://commission.europa.eu/system/files/2022-12/1_1_201131_2022_charter_report_en.pdf
Fukuyama, Francis (1995), “The Primacy of Culture”, Journal of Democracy, Vol. 6, No. 1, 7-14.
Gang, Guo (1988), “Civil Society: Definitions, Causes, and Functions” https://home.olemiss.edu/~gg/paperhtm/civlsoct.htm
Gramsci, Antonio (1971). Selections from the Prison Notebooks. New York City: International Publishers.
Habermas, Jürgen (1989), The structural transformation of the public sphere: An inquiry into a category of bourgeois society, Massachusetts: MIT press.
Habermas, Jürgen (1996), Between facts and norms: Contributions to a discourse theory of law and democracy, Massachusetts: MIT Press.
Hayati, A., & Hakan, C., & Elnur Hasan, M., & Andaç, K (2022), “General Analysis of the Impact of US Humanitarian Response to Iraq’s Instability”, Open Journal of Political Science, Vol. 12, No. 2. https://doi.org/10.4236/ojps.2022.122013
Hume, Angel (2020), “What NGOs are in Iraq” https://www.sweatlodgeradio.com/what-ngos-are-in-iraq/
International Center for Not-for-Profit Law (2021), “Civic Freedom Monitor Iraq” https://www.icnl.org/resources/civic-freedom-monitor/iraq
Krippendorff, Klaus (2004), “Reliability in Content Analysis: Some common Misconceptions and Recommendations”, Human Communication Research, Vol. 30, No. 3, 411-433. http://dx.doi.org/10.1111/j.1468-2958.2004.tb00738.x
Maglaras, Vasilis (2013), “Consent and Submission: Aspects of Gramsci’s Theory of the Political and Civil Societ, Sage Open, Vol .3, No. 1. https://doi.org/10.1177/2158244012472347
Magutu, Justine Mokeira (2023), “Civil Society Organisations’ Policy Entrepreneurship Roles in Kenya and Uganda’s Housing Policies”, State Politics and Public Policy in Eastern Africa, 305-324  https://doi.org/10.1007/978-3-031-13490-6_14
Martin, James (2023), “Antonio Gramsci”, The Stanford Encyclopedia of Philosophy https://plato.stanford.edu/archives/spr2023/entries/gramsci
Mayring, Philipp (2000), “Qualitative content analysis forum”, Qualitative Social Research, Vol. l, No. 2. https://doi.org/10.17169/fqs-1.2.1089
NGO Coordination Committee for Iraq (2011), “Iraq's Civil Society in Perspective” https://www.ncci
Poulantzas, Nicos (1978), State, Power and Socialism. London: Verso.
Simon, Roger (2015), Gramsci’s Political Thought: An Introduction. London: Lawrence & Wishart.
Stoddard, A., & Serrano, M. (2021). “Hegemonic tensions and the role of Southern NGOs in the localization of humanitarian action”, Third World Quarterly, 42(3), 518-535.
The World Bank (2021), “Population, Total – Iraq”,
World Learning (2019), “In Iraq, a Reunion Brings Young Changemakers Back Together to Learn from and Inspire One Another”