واکاوی حضور چین در خلیج فارس در قبال آمریکا از دیدگاه سیاست موازنه گرای نرم رابرت پیپ

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دکترای علوم سیاسی و مدیر باشگاه پژوهشگران جوان و نخبگان دانشگاه آزاد اسلامی واحد ورامین- پیشوا

2 استادیار و عضو هیات علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شمال

10.22080/jpir.2024.24225.1307

چکیده

بررسی رفتار بازیگران مختلف در عرصه نظام بین الملل که مستقیما با راهبردهای امنیتی- سیاسی ایران مرتبط هستند، حائز اهمیت می باشد. جمهوری خلق چین مایل به ایفای نقش مهم تر و ارتقای جایگاه در منطقه استراتژیک خاورمیانه است .محرک اصلی جمهوری خلق چین در فعال تر شدن در خلیج فارس نیاز به انرژی نفت و گاز و به موازات آن کم رنگ شدن نقش ایدئولوژیک این کشور در سیاست خارجی از دهه هشتاد به بعد است.هدف پژوهش حاضرپاسخ به این سئوال اساسی است که حضور چین در خلیج فارس در قبال ایالات متحده آمریکا از دیدگاه سیاست موازنه گرای نرم رابرت پیپ چیست؟ این مقاله با استفاده از روش اسنادی با اتکا به منابع مکتوب کتابخانه ای و مقالات اینترنتی و با الهام گرفتن از نظریه موازنه گرای نرم رابرت پیپ انجام پذیرفته است. نتایج پژوهش حاضرنشان می دهد که با تشدید افول قدرت آمریکا در جهان، چین امروز خواهان جایگاه قوی تری در نظام بین‌الملل است و به موازات افزایش نیاز خود به انرژی های فسیلی نفت و گاز به حضور گسترده خود در قالب همکاری های مختلف تجاری و اقتصادی در قالب صادرات کالا و خدمات با بازیگران اصلی خلیج فارس در سایه سیاست کلان موازنه نرم با ایالات متحده آمریکا، رویکرد تعامل با غرب و آمریکا را در حوزه خلیج فارس دنبال کرده و می کوشد جایگاه خود را در منطقه به عنوان یک بازیگر فرامنطقه ای تثبیت و ارتقاء دهد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


-بایزیدی،رحیم و رضازاده،مجتبی(1393)، ››موازنه نرم:بریکس و چالش برتری آمریکا ‹‹،پژوهشنامه علوم سیاسی،سال نهم،صص 130-102 http://ensani.ir
-جکسون،رابرت و سورنسون،گئورک(1390)،درآمدی بر روابط بین الملل،ترجمه مهدی ذاکریان ،احمد تقی زاده وحسن سعید کلاهی،تهران:نشر میزان
-خبرگزاری ایمنا(1401)، ›› فراز و فرودهای روابط ایران و چین در نیم قرن گذشته‹‹، https://www.imna.ir/news
-خبرگزاری تسنیم(1400)، ›› افزایش وابستگی چین به نفت خاورمیانه‹‹،https://www.tasnimnews.com/fa/news
-خبرگزاری جمهوری اسلامی(1400)، ››همه چیز درباره قرارداد 25 سال ایران و چین‹‹،https://www.irna.ir/news/84614607
-درج،حمید و بصیری،محمدعلی(1400)، ››تاثیر رقابت منطقه ای آمریکا و چین بر معادلات و نظم منطقه ای در شرق آسیا،پژوهش های جغرافیای انسانی،دوره 53،شماره یک،صص264-243‹‹
DOI:10.22059/jhgr.2020.279750.1007905
-دویچ،کارل و دیگران(1375)،نظریه های روابط بین الملل،ترجمه وحید بزرگی،تهران:نشر جهاد دانشگاهی
- ساروخانی، باقر (1389)، روش‌های تحقیق در علوم اجتماعی(اصول و مبانی)، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
-سجادپور،سیدمحمدکاظم(1400)،بررسی مناسبات چین وآمریکا،مرکز مطالعات سیاسی و بین المللی، https://www.ipis.ir
-سریع القلم،محمود(1400)، ››مدل حکمرانی چینی‹‹،پایگاه خبری و تحلیلی انصاف،03/04/1400
-سلامی،مهدی(1401)،خلیج فارس و چین،عرضه و تقاضا،مرکز پژوهش های علمی و مطالعات استراتژیک خاورمیانه
-سیف زاده،سید حسین (1384)، نظریه ها و تئوری های مختلف در روابط بین الملل فردی-جهانی شده :مناسبت و کارآمدی،تهران : وزارت امور خارجه، دفتر مطالعات سیاسی و بین المللی
-شامیری شکفتی،افشین(1397)، سیاست خارجی چین، تهران: نشر جوینده
--شوری،محمود(1388)، ››ایران و روسیه: از موازنه قدرت تا مسئله هویت،فصلنامه روابط خارجی‹‹، سال اول، شماره 2،صص242-219  http://ensani.ir
-شیرخانی،محمدعلی و همکاران(1393)، ›› موازنه نرم:بریکس و چالش برتری آمریکا،پژوهشنامه علوم سیاسی، سال نهم،شماره 3،صص95-65‹‹
-عبدالله خانی،علی(1383)،نظریه های امنیت،تهران:انتشارات موسسه فرهنگی مطالعات و تحقیقات بین المللی ابرار معاصر تهران
-قربانی،مژگان(1399)، ››جنگ تجاری آمریکا و چین:علل و پیامدهای آن،فصلنامه علمی مطالعات راهبردی سیاستگذاری عمومی،دوره 10، شماره 35،صص154-134‹‹
-قوام،عبدالعلی(1384)،اصول سیاست خارجی و سیاست بین الملل،چاپ11،تهران:انتشارات سمت
- کامروا،مهران(1388)،خاورمیانه معاصر،ترجمه محمدباقر قالیباف وسید موسی پورموسوی،تهران: نشر قومس
-کیسینجر،هنری(1383)،دیپلماسی آمریکا در قرن 21،ترجمه ابوالقاسم راه چمنی،تهران: انتشارات مطالعات و تحقیقات بین المللی ابرار معاصر
-کیسینجر،هنری(1397)،نظم جهانی تاملی در ویژگی ملت ها و جریان تاریخ،ترجمه محمدتقی حسینی،چاپ سوم،تهران: انتشارات علمی و فرهنگی
-ماجدی،صادق(1400)،رمزگشایی از حضور چین در خاورمیانه،اقتصاد نیوز
-متقی،ابراهیم(1387)، ››ژئوپلیتیک تعادل و موازنه نرم،مطالعه موردی: خاورمیانه در بین سالهای 2009- 2001‹‹، فصلنامه ژئوپلیتیک،سال چهارم، شماره یک،صص 104-71 http://ensani.ir 
--مجتهد زاده ،پیروز(1382)، ››امنیت در آسیای باختری،شکل گیری ژئوپلیتیک طرح های نوین آمریکایی‹‹،گزارش ها و تحلیل های نظامی-راهبردی،سال چهارم،شماره 35 https://www.sid.ir/fa/Journal/ViewPaper.aspx?ID=101366
-ورستان،توحید(1400)، ››فرصت چین برای کشورهای عربی‹‹،فرهیختگان، https://farhikhtegandaily.com/news
-نای،جوزف(1398)،آینده قدرت،ترجمه احمد عزیزی،تهران : نشر نی
 
 
 
 
Waltz,Kennth (2000),Structural Realism after the Cold War,International Security,vol.25,No.1(summer)
Yesiltas,M(2009), Soft balancing in Turkish forign policy: the case of the 2003 Iraq war,perception
Pape, Robert A(2005),Soft Balancing Against The United
State,Internationl Security, Vol. 30,No.1